Abdullah Sirkeci
İstanbul ve Yangınların Kadim Dansı
İstanbul’un kadim semtlerinden Bayrampaşa, bu sabah üç katlı bir binadan yükselen alevlerle sarsıldı. Yangın, adeta şehrin geçmişine uzanan uzun bir koridorun kapılarını aralarcasına, tarihi bir anıtsal felaketler silsilesinin günümüzdeki yankısı gibiydi. İtfaiye ve sağlık ekipleri, hızla olay yerine intikal ederek, yangına müdahale etmeye başladı; ancak bu tür olaylar, yalnızca bir binanın değil, bir mahallenin ve hatta bir şehrin hafızasında derin izler bırakır.
İstanbul, Fatih Sultan Mehmet’in fethinden bu yana, defalarca yangınların hışmına uğramış, her defasında küllerinden yeniden doğmuş bir şehirdir. Ahşap evlerin yoğun olduğu, dar sokakların labirent gibi örüldüğü bu coğrafyada, küçük bir kıvılcım dahi zaman zaman büyük felaketlere dönüşmüştür. 18. ve 19. yüzyıl İstanbul’u, ‘yangın mahallesi’ olarak anılan semtleriyle, sürekli bir yeniden inşa ve yıkım döngüsünü tecrübe etmiştir. Bayrampaşa’da yükselen dumanlar, belki de yüzyıllar öncesinin Cibali, Langa, Aksaray yangınlarının, modern zamanlardaki bir yansımasıdır. Bugün teknolojik imkanlar, o günkü tulumbacıların feryatlarından çok daha güçlü olsa da, şehirlerin dokusu ve insan hataları, bu tür hadiselerin önüne geçmekte hala zorlanmaktadır.
Modern Şehirlerin Gizli Tehlikeleri ve Vatandaşa Etkisi
Günümüz kentlerinde, özellikle eski yapıların bulunduğu bölgelerde, yangınların ardında genellikle benzer sebepler yatar: yıpranmış elektrik tesisatları, bakımsız doğalgaz hatları, kaçak yapılar veya sadece basit bir dikkatsizlik. Bayrampaşa’daki bu yangın da, muhtemelen bu etkenlerden birinin veya birkaçının birleşimiyle tetiklenmiştir. Bu tür olaylar, yalnızca maddi bir kayba yol açmakla kalmaz. Evlerini, anılarını, belki de bir ömrün birikimini bir anda yitiren vatandaşlarımız için tarifsiz bir travmadır. Çocuklar okullarına gidemez, aileler barınma sorunuyla yüzleşir, komşuluk ilişkileri dahi sarsılır. Yangın, yalnızca bir binayı değil, o binanın etrafında örülmüş hayat ağını da yakıp kül eder.
Toplumun Direnci ve Geleceğe Yönelik Dersler
Ancak bu acı tabloların içinde bile, insan ruhunun direnişi ve dayanışma gücü parlar. Olay yerine hızla intikal eden itfaiye ekiplerinin cansiperane mücadelesi, sağlık görevlilerinin yaralılara uzattığı şefkatli eller ve komşuların birbirine kol kanat germesi, bu tür felaketlerin en karanlık anlarında dahi bir umut ışığı yakar. Bayrampaşa yangını, bize bir kez daha hatırlatıyor ki; şehir planlamasında daha sıkı denetimler, eski yapıların modern güvenlik standartlarına uygun hale getirilmesi ve vatandaşların yangın güvenliği konusundaki farkındalığının artırılması elzemdir. Zira her yanan bina, sadece bir kerpiç yığını değil, aynı zamanda gelecek nesiller için alınması gereken derslerle dolu bir ibret vesikasıdır. Bu olaylar, toplumsal hafızamızda yankılanarak, daha güvenli ve dirençli şehirler inşa etme arzumuzu pekiştirmelidir.
