Antalya’da Keşfedilen Kayıp Dil Sidece Çözülüyor

30-40 Satırlı Yeni Yazıtlar Umut Işığı Oldu

Antalya’nın tarihi liman kenti Side’de yürütülen arkeolojik kazılar, Anadolu tarihinin karanlıkta kalan bir sayfasını aydınlatıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında yapılan çalışmalarda, bölgede binlerce yıl önce konuşulan gizemli “Sidece” dilinin şifreleri çözülüyor. Kazılarda ortaya çıkarılan iki dilli yazıtlar ve yeni bulgular, antik dönemin kayıp dillerinden birinin sırlarını gün yüzüne çıkarıyor.

Side Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Feriştah Alanyalı liderliğinde yürütülen araştırmalarda, yabancı dilbilimciler Michaela Zinko ve Alfredo Rizza ile birlikte Side alfabesine ait 31 harf tespit edildi. Bugüne kadar çok az sayıda ve genellikle kısa yazıtlar bulunması nedeniyle dilin tam olarak çözülmesi büyük bir zorluk teşkil ediyordu. Ancak son kazı çalışmalarında keşfedilen çift dilli ve 30 ile 40 satır arasında değişen uzun yazıtlar, dilbilim dünyasında heyecan yarattı.

Araştırmacılar, yazıtlar üzerinde yaptıkları kelime çözümlemelerinde “Siruawn” ve “Siruawan” kelimelerinin doğrudan Side kentini işaret ettiğini belirledi. Yapılan analizler, Side isminin antik dönemde “nar” anlamına geldiği tezini güçlendiriyor. Bu önemli keşif, kentin kökenine dair tarihsel tartışmalara tamamen yeni bir boyut kazandırıyor.

Helen Kültürüne Karşı Direnen Dominant Yapı

Uzmanlar, Sidece dilinin Anadolu’nun kadim halklarından Luviler ile ilişkili olduğunu belirtiyor. Likçe ve Karca gibi yerel Anadolu dilleriyle aynı aileden gelen Sidece, kentin Helen göçlerinden çok daha önce var olduğunu kanıtlıyor. Tarihsel kaynaklar, Kyme bölgesinden gelen göçmenlerin Side’ye yerleştiklerinde kendi dillerini unutarak bu yerel dili konuşmaya başladıklarını aktarıyor. Bu durum, Side kültürünün dışarıdan gelen unsurları asimile edecek kadar güçlü ve baskın bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Büyük İskender’in Anadolu seferinin ardından bölgedeki birçok kent Yunanca konuşmaya zorlanırken, Side halkının kendi öz dillerini yaklaşık 200 yıl boyunca korumayı başardığı biliniyor. Bu tarihi direnç, Anadolu uygarlıklarının batıdan gelen göç dalgalarıyla değil, kendi köklü ve özgün yerel kimlikleriyle yükseldiğini açıkça gösteriyor. Bilim insanları, elde edilen yeni veriler doğrultusunda Sidece üzerindeki araştırmalarını derinleştirmeye devam ediyor.

Kaynak: Hürriyet