Tarihi Tanıklıklar ve 1930’ların Kastamonu’su
Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’deki dini eğitim ve camilere yönelik süreçler, Kelâmî Dergâhı’nın son şeyhlerinden Ahmed Hasib Yılanlıoğlu’nun aktardığı anılarla yeniden gündeme geldi. Doç. Dr. Ethem Cebecioğlu tarafından 2010 yılında Altınoluk Dergisi için gerçekleştirilen röportajda, 1925 ve 1930’lu yılların toplumsal atmosferi detaylarıyla ele alınıyor.
Kur’an Kursları ve Harf İnkılabı Süreci
Yılanlıoğlu’nun ifadelerine göre, 1925 yılında İstanbul’da Erbilli Mehmed Esad Efendi’nin öğrencisi olan bir grup, dönemle gelen değişimlerin sancılarını yaşadı. 1928’deki Harf İnkılabı sonrası Kastamonu’da başlatılan süreçte, eski Türkçe eserlerin toplatılması ve imhası halk arasında ciddi bir tedirginliğe yol açtı. Kaynak metne göre, Hacı Kadı Camii kitaplığındaki binlerce el yazması eserin belediye araçlarıyla şehir dışına çıkarılarak yakılması, dönemin hafızalarda kalan en çarpıcı olaylarından biri olarak kaydedildi.
Vakıf Camilerinin Satışı ve Dönemin Sosyal Etkileri
İddialara göre 1930’lu yıllarda Kastamonu’da bulunan 42-44 camiden 33’ü satışa çıkarıldı. Yılanlıoğlu, dedeleri tarafından yaptırılan Yılanlı Camii’ni devletten yeniden satın almak durumunda kaldıklarını belirterek, satılan camilerin birçoğunun yıkılarak yerlerine konut veya dükkan yapıldığını öne sürdü. Ayrıca, dönemin valilik makamında kullanılan antika halıların çalınması ve buna yönelik yürütülen süreçler de tanık beyanlarında yer alan diğer dikkat çekici detaylar arasında bulunuyor. Erbilli Mehmed Esad Efendi’nin vefatı ile sonuçlanan Menemen hadisesi süreci ve 1930’ların siyasi iklimi, bu tarihi anlatıların merkezinde yer alıyor.
Kaynak: Yenisafak
