Erkan Dönmez
Porsuk Çayı’nın Tarihi Taşkını
Eskişehir, yakın tarihinin en büyük ve en yıkıcı doğal afetlerinden birini 5 Mart 1950 Pazar günü yaşadı. Kış aylarında havzada biriken yoğun kar kütlelerinin aniden erimesi ve hemen ardından gelen kesintisiz sağanak yağışlar, Porsuk Çayı’nın yatağından taşmasına yol açtı. Debisi kontrolsüz şekilde yükselen nehir, kısa sürede kent merkezini ve çevre mahalleleri tamamen sular altında bıraktı. Dönemin kısıtlı imkanları nedeniyle taşkına zamanında müdahale edilemedi ve sular yerleşim yerlerine hızla yayıldı.
50 Bin İnsan Bir Gecede Evsiz Kaldı
Afetin boyutu sadece fiziksel yıkımla sınırlı kalmadı; toplumsal ve ekonomik sonuçları da Eskişehir tarihine derin bir iz bıraktı. O dönem geleneksel mimariyle inşa edilen kerpiç evlerin azgın sulara dayanamayarak yıkılması sonucu yaklaşık 50 bin Eskişehirli evsiz kaldı. Sokakların göle döndüğü felakette, resmi verilere göre sel sularına kapılan 6 vatandaş hayatını kaybetti. Bugün kentin en popüler cazibe merkezlerinden biri olan Haller Gençlik Merkezi ve çevresindeki geniş yerleşim alanları tamamen sulara gömüldü.
Arşivden Çıkan Fotoğraf Gerçeği Gözler Önüne Serdi
Yıllar sonra gün yüzüne çıkan ve günümüzdeki İbis Otel civarından çekildiği belirtilen tarihi bir arşiv fotoğrafı, felaketin büyüklüğünü net şekilde ortaya koydu. Fotoğrafta, kentin simge noktalarının sular altında kalışı ve yaşanan çaresizlik net bir şekilde görülüyor. Sosyal medyada paylaşılan bu tarihi kare, kent hafızasını tazelemekle kalmadı, aynı zamanda su taşkınlarına karşı kentsel dirençliliğin önemini bir kez daha tartışmaya açtı.
Yıkımdan Doğan Modern Altyapı Kazanımları
1950 yılında yaşanan bu büyük trajedi, Eskişehir’in imar ve altyapı politikasında tarihi bir dönüm noktası oldu. Taşkının ardından Porsuk Çayı üzerindeki ıslah çalışmaları hız kazandı ve nehir yatağının güvenli hale getirilmesi için kapsamlı projeler hazırlandı. Bu doğrultuda atılan en büyük adım, şehrin su rejimini düzenleyecek ve benzer felaketlerin önüne geçecek olan Porsuk Barajı’nın planlanması oldu. Şehrin içinden geçen suyun kontrol altına alınması, ilerleyen yıllarda hem tarımsal sulamayı güvenceye aldı hem de Eskişehir’in modern bir turizm ve ticaret kenti olmasının önünü açtı. Geçmişin acı tecrübesi, bugün kentin en büyük ekonomik ve sosyal değerlerinden birine dönüştü.
Kaynak: Eskisehir
