Abdurahman Yazıcı
Kuz Dağı’nın Eteklerinde Keşfedilen Şifa Kaynağı
Eskişehir’in tarihi dokusuyla öne çıkan ilçesi İnönü, yüzyıllar öncesine uzanan büyüleyici bir efsaneye ve mühendislik başarısına ev sahipliği yapıyor. Milattan sonra 500’lü yıllarda, bölgede inşa edilen heybetli kiliseden dolayı ‘Bazilika’ olarak adlandırılan İnönü, o dönemlerde Bizans İmparatorluğu’nun önemli yerleşim merkezlerinden biri konumundaydı. Dönemin yerel yöneticisi yani tekfuru olan Yuhanman, bölgenin eşsiz doğasına hayranlığıyla bilinir ve sık sık Kuz Dağı eteklerinde av partileri düzenlerdi. Yine böyle bir av gezisi sırasında, dağın derinliklerinde gürül gürül akan ve berraklığıyla büyüleyen gizemli bir su kaynağı keşfetti.
1500 Yıl Önceki Antik Mühendislik Mucizesi
Keşfettiği suyun kalitesine, tadına ve debisine hayran kalan Tekfur Yuhanman, bu doğal kaynağın boşa akıp gitmesine razı olmadı. Suyun çıktığı noktayı koruma altına almak amacıyla hemen talimat vererek oraya oldukça sağlam ve korunaklı bir taş mahzen inşa ettirdi. Dönemin zorlu şartları göz önüne alındığında adeta bir mühendislik mucizesine imza atan Yuhanman, toprak künkleri yani pişmiş topraktan yapılan su borularını uç uca ekleterek devasa bir hat oluşturdu. Bu ilkel fakat etkili dağıtım şebekesi sayesinde, şifalı kaynak suyunu kilometrelerce ötedeki sarp kayalıklar üzerine kurulu İnönü Kalesi’ne kadar kesintisiz bir şekilde ulaştırmayı başardı.
Marthaya’dan Martlı’ya: İsmin Fonetik Yolculuğu
Temiz ve bol suyun kaleye ulaşması, o dönem kale içinde yaşayan halk ve askerler için hayati bir öneme sahipti. Büyük bir sevinç yaşayan Tekfur Yuhanman, bu başarının şerefine görkemli törenler ve şenlikler düzenletti. Suya olan sevgisini ve bağlılığını göstermek amacıyla da bu şifa kaynağına çok sevdiği kızı ‘Marthaya’nın adını verdi. Yüzyıllar boyunca bölgede yaşayan Türkler ve diğer topluluklar tarafından nesilden nesile aktarılan bu isim, zaman içinde Türkçe ağız yapısına uyum sağlayarak fonetik bir değişime uğradı. Günümüzde bölge halkı tarafından severek tüketilen ve ‘Martlı Suyu’ olarak bilinen kaynağın adı, aslında Bizanslı bir genç kızın hatırasını yaşatıyor.
Tarihin İzleri Zamana Yenik Düştü
Tekfur Yuhanman’ın suyun gözüne yaptırdığı tarihi mahzen, aradan geçen yaklaşık 15 asırlık süreye rağmen ayakta kalmayı başarsa da üzerindeki yazılı belgeleri koruyamadı. Mahzen duvarlarında yer alan gizemli yazıtlar, kitabeler ve döneme ışık tutacak tarihi kabartmalar, doğa olaylarının, rüzgarın ve aşınmanın etkisiyle tamamen silinerek okunamaz hale geldi. Bugün İnönü ilçesinin en değerli kültürel ve doğal miraslarından biri kabul edilen Martlı Suyu, hem efsanevi hikayesiyle hem de hafif içimiyle bölgeyi ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmeye devam ediyor.
Kaynak: Eskisehir
