Mustafa Yıldız
Konut Piyasasında Mart Çatlağı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan Mart ayı inşaat üretim endeksi verileri, sektördeki ivme kaybını tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Verilere göre endeks, Mart ayında yıllık bazda yüzde 1,2’lik bir gerileme yaşadı. Geçmiş yılların parlayan yıldızı olan inşaatın bu durağanlığı, ekonominin can damarlarından birinde kan kaybı yaşandığını gösteriyor. Özellikle konut üretimini kapsayan bina inşaatı grubundaki yıllık yüzde 3,6’lık düşüş, barınma krizinin derinleşebileceğine dair ciddi sinyaller veriyor. Şantiyelerdeki sessizlik, sadece bir veri değil, aynı zamanda ekonomik beklentilerin de bir yansıması olarak karşımıza çıkıyor.
Peki Şantiyeler Neden Sessizleşti?
Bu sorunun cevabı sadece rakamlarda değil, sokağın ve piyasanın gerçeklerinde gizli. Aylık bazdaki yüzde 4,5’lik sert düşüş, sektör temsilcilerinin önünü görmekte zorlandığını kanıtlıyor. Faiz oranlarındaki yüksek seyir, hem müteahhitlerin finansmana erişimini imkansız hale getiriyor hem de vatandaşın konut kredisini ulaşılmaz bir hayale dönüştürüyor. Artan girdi maliyetleri, çimento, demir ve işçilik giderlerindeki öngörülemez dalgalanmalarla birleşince, yeni projelere başlamak pek çok firma için artık kârlı bir iş olmaktan çıkıp riskli bir kumar haline geldi. Ruhsat alımlarının yavaşlaması ve maliyetlerin her geçen gün katlanması, üretimi doğrudan baltalıyor.
Altyapı Projeleri Direniyor
Sektörün konut ayağı kan kaybederken, bina dışı yapıların inşaatında, yani yol, köprü ve tünel gibi kamusal projelerde yıllık yüzde 8,5’lik bir artış gözlenmesi dikkat çekici bir tezat oluşturuyor. Bu durum, özel sektörün konut üretiminden elini ayağını çektiği bir dönemde, kamu yatırımlarının çarkları döndürmeye çalıştığını gösteriyor. Özel uzmanlaşmış inşaat faaliyetlerindeki sınırlı artış ise piyasanın yeni bina yapmak yerine, mevcut yapıların tadilat ve onarım süreçlerine odaklandığını, yani ‘eskisini koruma’ eğiliminin ağır bastığını kanıtlıyor. Vatandaş yeni ev bulamayınca mecburen elindekini yenileme yoluna gidiyor.
Vatandaşı Neler Bekliyor?
Bu tablonun toplumsal yansıması oldukça sert olacak gibi görünüyor. Üretimin yavaşlaması, konut arzının bıçak gibi kesilmesi anlamına geliyor. Arzın azaldığı, talebin ise nüfus artışıyla her geçen gün katlandığı bir ortamda fiyatların düşmesini beklemek ekonomik mantığa aykırı duruyor. Bu durum, önümüzdeki dönemde kiralık ve satılık daire fiyatları üzerindeki baskıyı daha da artıracak ve barınma sorununu toplumsal bir düğüm haline getirecektir. Şantiyelerin durması sadece beton dökmeyi değil, mobilyadan beyaza eşyaya kadar onlarca alt sektörü ve yüz binlerce işçinin istihdamını da doğrudan tehdit ediyor. Mart ayındaki bu geri çekilme, inşaat odaklı büyüme modelinin artık sınırlarına dayandığının en somut kanıtı olarak kayıtlara geçti.
