Burak Yılmazlar
ABD ve İran arasındaki savaş rüzgarları, 8 Nisan’daki ateşkesin ardından nihai bir barış anlaşmasıyla dinmeye yüz tutmuşken, Beyaz Saray’da tansiyon yeniden yükseldi. ABD Başkanı Donald Trump’ın diplomatik manevraları, hem kendi partisi içinde hem de uluslararası arenada adeta bomba etkisi yarattı. Washington koridorlarında “Bu tavizler verilecekti ise neden savaştık?” sesleri yükselirken, Trump’ın masaya koyduğu son şart diplomatik dengeleri tamamen altüst etti.
Şahin Cumhuriyetçiler Ayakta: Taviz Eleştirisi
Cumhuriyetçi Parti’nin en sert kanadı, Trump’ın İran’a çok fazla taviz verdiğini iddia ederek ayağa kalktı. Ted Cruz, Lindsey Graham ve Tom Cotton gibi nüfuzlu senatörler, mevcut anlaşma taslağının Tahran’ın elini güçlendireceğini savunuyor. Şahinler, nükleer kapasiteye yönelik kesin ve kalıcı kısıtlamalar getirilmeden imzalanacak bir anlaşmanın gelecekte daha büyük bir felakete yol açacağını iddia ediyor. Demokratlar ise askeri operasyonların ABD’ye hiçbir stratejik kazanım sağlamadığını vurgulayarak yönetimi başarısızlıkla suçluyor.
Trump’tan Masayı Sallayan Türkiye Şartı
Eleştirilere hedef olan Trump, sosyal medya hesabı üzerinden adeta bir diplomatik ültimatom yayımladı. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için yeni bir şart öne süren ABD Başkanı, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu bölge ülkelerinin İbrahim Anlaşmaları’na dahil olmasını istedi. Trump, Suudi Arabistan, Katar, Türkiye, Pakistan ve Mısır gibi ülkelerin eş zamanlı olarak bu anlaşmaya imza atmasının zorunlu olduğunu belirtti. İlk döneminde başlattığı Arap-İsrail normalleşme sürecini bu yolla genişletmek isteyen Trump, “Ya herkes için devasa bir anlaşma olacak ya da hiç olmayacak” diyerek rest çekti.
Netanyahu Devre Dışı: İsrail’de Güvenlik Alarmı
Gelişmeler karşısında en büyük rahatsızlığı yaşayan taraf ise Tel Aviv oldu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD ile İran arasındaki kritik görüşmelerin dışında bırakılmaktan dolayı derin bir öfke içinde olduğu belirtiliyor. Netanyahu, İran’ın nükleer programını tamamen bitirmeyen hiçbir mutabakatın güvenli olamayacağını savunuyor. Tahran cephesi ise İsrail’in bu barış sürecini sabote etmek için dezenformasyon faaliyetlerine girişebileceği konusunda tetikte bekliyor.
Hürmüz Boğazı’nda Yeni Dönem
Anlaşmanın en kritik başlıklarından biri olan Hürmüz Boğazı güvenliği konusunda da yeni bir formül geliştirildi. İran Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, boğazdan geçiş ücreti yerine uluslararası deniz trafiğinin güvenliğini sağlamak amacıyla “seyir hizmet ücreti” alınacağını açıkladı. Bekayi, Türkiye’nin bölgedeki arabulucu ve gerilimi azaltıcı rolünü “oldukça değerli ve etkili” olarak nitelendirdi. Diplomatik krizlerin gölgesinde kalan İran Milli Futbol Takımı ise 2026 Dünya Kupası hazırlık kampını ABD yerine güvenlik gerekçesiyle Meksika’ya kaydırma kararı aldı.
Kaynak: Hürriyet
