Deniz Yalçın
Hürmüz Boğazı Krizi: Diplomasi Bitti Savaş Başlıyor
Dünya siyasetinin damarlarında kan değil, artık safi gerilim akıyor. ABD Başkanı Donald Trump, küresel deniz ticaretinin şah damarı olan Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığı bahane ederek NATO müttefiklerini resmen hizaya çekmeye başladı. Tahran’ın boğazı kapatmasıyla başlayan süreç, Washington’da eşi benzeri görülmemiş bir ‘sadakat testine’ dönüştü. Trump, yıllardır NATO’yu ‘kâğıttan kaplan’ olarak niteliyordu; şimdi ise elinde bir kalem ve kağıtla kimin ‘uslu’ kimin ‘yaramaz’ olduğunu not ediyor.
Hürmüz Boğazı demek, dünya petrol trafiğinin kalbi demek. Buranın kapanması sadece askeri bir sorun değil, sokağımızdaki her aracın yakıt maliyetinin, her evin mutfak masrafının patlaması demek. Trump, bu hayati damarı açmak için müttefiklerine ‘Gelin elimizi taşın altına koyalım’ dedi ancak beklediği desteği bulamadı. Şimdi ise bu ‘kayıtsızlığın’ faturasını kesmeye kararlı görünüyor.
Sadakat Testi: Kimler ‘Yaramaz’ İlan Edildi?
Politico tarafından sızdırılan haberlere göre, Beyaz Saray yönetimi NATO üyelerini savunma harcamaları ve ABD’nin askeri operasyonlarına verdikleri destek üzerinden ikiye ayırmış durumda. Eğer Washington’ın suyuna gitmiyorsanız, ‘yaramazlar’ listesinin en başında yer alıyorsunuz. Bu sadece sembolik bir liste değil; sonuçları oldukça ağır olacak bir ceza faturası. Masada duran seçenekler arasında ABD askerlerinin o ülkelerden tamamen çekilmesi, askeri tatbikatların süresiz askıya alınması ve hatta stratejik silah satışlarının durdurulması var.
Polonya ve Romanya gibi ülkeler ‘uslu’ çocuk rollerini oynayarak ABD’den gelecek yeni imkanları beklerken, Avrupa’nın eski güçleri büyük bir panik içinde. Bu ülkeler, ABD ile aralarını iyi tutmanın mükafatını askeri yatırım ve destek olarak alacak gibi duruyor. Peki, ‘yaramazlar’ ne yapacak? Onlar için artık ‘beleş’ koruma kalkanı devri resmen kapanıyor.
Hedefte İspanya ve İngiltere Var
Pentagon’dan sızan bilgiler, Trump’ın ne kadar ileri gidebileceğini gözler önüne seriyor. İspanya’nın NATO üyeliğinin askıya alınması gibi radikal bir hamle tartışılıyor. Yetmedi, ABD yılların müttefiki İngiltere’yi bile Falkland Adaları üzerindeki egemenlik haklarını yeniden gözden geçirmekle tehdit ediyor. Görünen o ki, Washington artık ‘stratejik müttefik’ masallarına inanmıyor.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in dün yaptığı o zehir zemberek açıklama aslında her şeyi anlatıyor. Hegseth, ‘Beleşçilik dönemi bitti, artık gemiye binme vakti geldi’ diyerek müttefiklerini resmen aşağıladı. Avrupa ve Asya’nın yıllarca ABD’nin sırtından geçindiğini iddia eden Bakan, müttefiklerin gösterişli konferansları bırakıp gerçek savaşa dahil olmalarını bekliyor.
Avrupa Liderleri Köşeye Sıkıştı: Yanıtlar Gecikmedi
Bu sert rüzgarlara karşı İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ‘Biz resmi belgelere bakarız, sızıntılarla uğraşmayız’ diyerek soğukkanlı görünmeye çalışsa da, Avrupa başkentlerinde ışıkların sönmediği belli. İngiltere tarafı ise Başbakan Keir Starmer üzerinden ‘Baskıya boyun eğmeyiz’ diyerek egemenlik vurgusu yapsa da Trump’ın hışmından kurtulup kurtulamayacakları meçhul.
Sokaktaki vatandaşın cebini doğrudan etkileyecek olan bu enerji ve güvenlik krizi, önümüzdeki günlerde sadece askeri bir mesele olmaktan çıkacak. Lojistik hatların kopması ve Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik, küresel bir ekonomik depremin de ayak sesleri. Trump’ın bu ‘uslu ve yaramaz’ listesi, NATO’nun sonunu mu getirecek yoksa yeni bir dünya düzeninin mi başlangıcı olacak, bunu hep birlikte göreceğiz. Ama kesin olan bir şey var; o da hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağıdır.
