Hatice Günaslan
Beyaz Saray’ın koridorlarından sızan barut kokusu, nihayet resmî bir duyuruyla tüm dünyayı etkisi altına aldı. ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in hamlelerini takip eden süreçte İran’a karşı geniş ölçekli bir askerî operasyonun fitilini ateşlediklerini duyurdu. Klasik diplomatik nezaket kurallarını bir kenara iten Trump, Tahran rejimine karşı sadece bir misilleme değil, topyekün bir temizlik operasyonu başlattıklarını ilan etti. Bu açıklama, küresel jeopolitik dengelerin sadece sarsılmakla kalmayıp, temelinden yıkılacağının da habercisi niteliğinde.
Nükleer Tesisler Hedefte: Stratejik Noktalar Vuruluyor
Trump’ın açıklamalarında öne çıkan en kritik detay, İran’ın nükleer programının kalbi sayılan noktaların hedef alınması oldu. Geçtiğimiz Haziran ayında gerçekleştirilen ve kod adı ‘Gece Yarısı Çekici’ (Midnight Hammer) olan operasyonun devamı niteliğindeki bu yeni dalga; Fordo, Natanz ve İsfahan gibi stratejik bölgeleri kapsıyor. Coğrafi olarak İran’ın merkezinde ve oldukça korunaklı bölgelerinde yer alan bu tesisler, Tahran’ın nükleer kapasitesinin can damarı olarak biliniyor. Özellikle yer altı tesisleriyle ünlü Fordo ve zenginleştirme faaliyetlerinin merkezi olan Natanz’ın hedef alınması, ABD’nin nükleer silahsızlanma konusundaki sert tutumunu sahadaki eyleme döktüğünü kanıtlıyor.
Uluslararası hukuk çerçevesinde, egemen bir devletin topraklarına yönelik bu denli büyük bir operasyonun meşruiyet tartışmaları sürerken, ABD yönetimi süreci tamamen ulusal güvenlik ve ‘acil tehditlerin bertaraf edilmesi’ üzerine kurguluyor. Türkiye ve bölge ülkeleri açısından bakıldığında, İran gibi dağlık ve geniş bir coğrafyaya sahip, yaklaşık 85 milyon nüfuslu bir ülkeye yönelik askeri operasyonun, sadece bölgesel değil, küresel enerji piyasalarında ve Basra Körfezi lojistik hatlarında telafisi güç kırılmalara yol açması bekleniyor.
Psikolojik Harp ve Rejim Değişikliği Çağrısı
Trump’ın konuşmasındaki asıl vurucu nokta ise doğrudan İran halkına ve İran Devrim Muhafızları üyelerine seslenmesiydi. Askeri bir operasyonu, siyasi bir devrim davetiyle birleştiren Trump, güvenlik güçlerine ‘silah bırakma’ çağrısında bulunarak, aksi takdirde kaçınılmaz bir sonla yüzleşeceklerini belirtti. Bu strateji, klasik bir konvansiyonel savaştan ziyade, rejimin içten çökertilmesini hedefleyen hibrit bir savaş yöntemine işaret ediyor. Dokunulmazlık vaadiyle saf değiştirmeye zorlanan yerel güçler, Amerikan askeri doktrininde sıkça rastlanan ‘minimum kayıp, maksimum etki’ politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Hukuki açıdan bakıldığında, bir devlet başkanının başka bir ülkenin ordusuna doğrudan teslimiyet ve rejim değişikliği çağrısı yapması, uluslararası ilişkilerde nadir görülen agresif bir tutumdur. Ancak Trump, ‘Amerikan halkını koruma’ zırhına bürünerek bu sert dili meşrulaştırmaya çalışıyor. Bölgedeki Amerikan üslerinin ve donanma unsurlarının tam teyakkuz haline geçirilmesi, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş yollarında yaşanabilecek olası bir sıcak çatışmanın, dünya ekonomisini derin bir resesyona sürükleme riski taşıdığını da unutmamak gerekiyor. Bu operasyon, sadece bir askeri müdahale değil, aynı zamanda Ortadoğu’nun son yüz yılındaki en büyük jeopolitik kumarı olarak tarihe geçmeye aday görünüyor.
