Hakan Kara
Durum Odasında Kritik Saatler
ABD ile İran arasında diplomatik kanallarda uzun süredir yürütülen gizli müzakereler, Washington’dan gelen son dakika hamlesiyle yeni bir boyut kazandı. ABD Başkanı Donald Trump’ın, iki ülke arasında uzlaşmaya varılan anlaşma taslağına son anda doğrudan müdahale ettiği bildirildi. Beyaz Saray kaynaklarından sızan bilgilere göre Trump, Tahran yönetimine sunulan taslak metindeki bazı kritik maddeleri daha sert koşullarla değiştirerek süreci daha agresif bir çizgiye taşıdı.
New York Times ve Axios gibi önde gelen medya organlarının Beyaz Saray kaynaklarına dayandırdığı detaylara göre, Trump cuma günü Durum Odası’nda (Situation Room) üst düzey ulusal güvenlik danışmanlarıyla iki saat süren olağanüstü bir toplantı gerçekleştirdi. Toplantıda, İran’ın nükleer programını sınırlandırmayı hedefleyen anlaşma taslağı tüm yönleriyle ele alındı. Trump’ın, özellikle uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve nükleer materyal stoklarının kontrolü konusunda mevcut taslaktaki güvenceleri yetersiz bulduğu belirtiliyor.
Dondurulmuş Varlıklar ve Hürmüz Boğazı Kilidi
Müzakerelerin en hassas noktalarından birini, İran’ın uluslararası bankalarda bloke edilen milyarlarca dolarlık dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması oluşturuyordu. Trump’ın bu maddeden ciddi rahatsızlık duyduğu ve Tahran’a yönelik ekonomik baskının gevşetilmesine karşı çıktığı öğrenildi. Hatırlanacağı üzere Trump, 2015 yılında Barack Obama döneminde imzalanan nükleer anlaşmayı da benzer ekonomik tavizler içerdiği gerekçesiyle tek taraflı olarak feshetmişti.
Yeni taslakta sadece nükleer başlıklar değil, küresel ticaretin can damarı olan Hürmüz Boğazı’nın güvenliği de yer alıyor. Trump’ın, boğazın gemi trafiğine açık tutulması konusunda İran’dan çok daha somut ve bağlayıcı taahhütler talep ettiği ifade ediliyor. Bu durum, küresel enerji piyasalarında şimdiden hareketliliğe neden oldu.
Küresel Piyasalar ve Güvenlik Hattında Son Durum
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik bir geçiş noktası konumunda bulunuyor. Bu bölgedeki askeri ve diplomatik gerilimlerin artması, doğrudan küresel akaryakıt fiyatlarını ve tedarik zincirlerini etkileme potansiyeline sahip. Trump’ın son müdahalesi, bölgesel bir uzlaşı beklentisiyle sakinleşen piyasaları yeniden alarm durumuna geçirdi. Diplomatik kaynaklar, Pakistan gibi üçüncü ülkelerin arabuluculuyla yürütülen bu hassas sürecin, Trump’ın sertleşen tavrı nedeniyle daha da uzayabileceğini öngörüyor.
İran’ın Yanıtı Ne Olacak?
Beyaz Saray yetkilileri, revize edilmiş yeni taslağın Tahran’a iletildiğini ve İran yönetiminin buna üç gün içinde yanıt vermesini beklediklerini aktardı. Ancak İran’ın karar alma mekanizmalarındaki bürokratik hantallık ve iletişim kanallarının zorluğu sürecin seyrini değiştirebilir. ABD’li üst düzey bir yetkili, İranlı yetkililere ulaşmanın lojistik zorluklarına değinerek, nihai bir kararın alınmasının bir haftayı bulabileceğini ifade etti. Washington, şartların kabul edilmesi halinde anlaşmaya imza atmaya hazır olduklarını vurgularken, gözler şimdi Tahran’ın vereceği yanıta çevrildi.
Kaynak: Hürriyet
