Mert Güçlü
Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında uzun süredir devam eden nükleer gerilimde tarihi bir dönemece girildi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Maryland eyaletindeki Joint Base Andrews Havalimanı’nda gazetecilerin sorularını yanıtlayarak iki ülke arasındaki müzakerelerin gidişatına dair son derece kritik açıklamalarda bulundu. Vance, tarafların nihai bir anlaşmaya varmaya çok yakın olduğunu belirterek küresel diplomaside yeni bir dönemin kapısını araladı.
The Hill gazetesinin aktardığı bilgilere göre, taraflar arasında nükleer programın teknik detaylarına ilişkin bazı pürüzler hala masada duruyor. Ancak yürütülen müzakerelerde diplomatik kanalların hiç olmadığı kadar aktif çalıştığı ve karşılıklı adımların atıldığı vurgulanıyor. ABD yönetimi, İran’ın şu ana kadar süreci sabote etmeden, yapıcı bir tutumla masada kaldığını düşünüyor.
Nükleer Dosyasındaki Kritik Pürüzler Neler?
Görüşmelerin en hassas noktasını, İran’ın sahip olduğu nükleer kapasite ve zenginleştirilmiş uranyum stokları oluşturuyor. JD Vance, özellikle yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları ve zenginleştirme teknolojisi konusundaki sorunların henüz tamamen çözülmediğini dile getirdi. Bu kritik stokların ülke dışına çıkarılıp çıkarılmayacağı sorusuna ise net bir yanıt vermekten kaçınan Vance, detayların netleşmesinin zaman alacağını ifade etti.
Sürecin nihayete ermesi için gözler tamamen ABD Başkanı Donald Trump’a çevrilmiş durumda. Vance, anlaşmanın Trump’ın onaylayacağı bir olgunluğa erişmesinin güçlü bir ihtimal olduğunu ancak henüz kesin bir taahhütte bulunamayacaklarını belirtti. Diplomatik çevreler, Trump’ın atacağı imzanın Orta Doğu’daki güç dengelerini kökten değiştirebileceğini öngörüyor.
60 Günlük Gizli Plan Deşifre Oldu
Amerikan medyasında yer alan sızıntılar ise masadaki planın çok daha geniş kapsamlı olduğunu gösteriyor. Axios haber platformunun üst düzey hükümet yetkililerine dayandırdığı iddiaya göre, iki ülke müzakereleri derinleştirmek amacıyla 60 günlük geçici bir mutabakata vardı. Bu süre zarfında hem nükleer görüşmeler hız kazanacak hem de bölgesel ateşkesin uzatılması için zemin hazırlanacak.
Bu mutabakatın en somut yansıması ise küresel ticaret yollarında görülecek. Taslak metne göre, ilk etapta dünya petrol ticaretinin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı her türlü ticari geçişe eksiksiz açılacak. Buna karşılık olarak Washington yönetimi de İran limanları üzerinde uyguladığı ağır deniz ablukasını sonlandıracak. Bu hamlenin küresel enerji piyasalarında ve navlun fiyatlarında ciddi bir rahatlama yaratması bekleniyor.
Kaynak: Hürriyet
