Barış Kocabaş
Görünmez Duvar: Diplomasi Tweetle Yönetilmez
Küresel güç dengelerinde ‘ben yaptım oldu’ devrinin kapandığını, bizzat Beyaz Saray’ın en sert hamlelerinden birinin duvara toslamasıyla izliyoruz. ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki enerji trafiğini kontrol altına almak için başlattığı ‘Özgürlük Projesi’, bölgedeki en yakın müttefiklerinin ‘hayır’ cevabıyla askıya alındı. Washington koridorlarından sızan bilgiler, Amerikan ordusunun devasa lojistik ağının, yerel izinler olmadan bir kağıttan kaplana dönüşebileceğini kanıtlıyor. Olayın perde arkasında, askeri güçten ziyade, hiçe sayılan diplomatik nezaket ve egemenlik hakları yatıyor.
Riyad ve Kuveyt’ten Beklenmedik ‘Hayır’ Cevabı
Trump’ın operasyonu her zamanki gibi sosyal medya üzerinden, müttefiklerine danışmadan ilan etmesi, Körfez’in en güçlü aktörü Suudi Arabistan’da bardağı taşıran son damla oldu. Riyad yönetimi, Prens Sultan Hava Üssü’nün kullanımına ve hava sahasından askeri uçuşlara izin vermeyeceğini kesin bir dille Washington’a bildirdi. Bu sadece askeri bir engel değil, aynı zamanda stratejik bir rest çekme girişimidir. Kuveyt’in de benzer bir tavırla üs kullanım haklarını askıya alması, ABD’nin bölgedeki ‘mutlak güç’ imajına ciddi bir darbe vurdu. Washington, hava sahası erişimini tamamen kaybetmemek adına, çok güvendiği operasyon şemsiyesini kapatmak zorunda kaldı.
İran Masada mı, Yoksa Trump Zaman mı Kazanıyor?
Operasyonun durdurulmasının ardından Trump’ın ‘İran ile anlaşma ihtimaline odaklanıyoruz’ açıklaması, aslında diplomatik bir yenilginin üzerine örtülen bir örtüden ibaret olabilir. Ancak madalyonun diğer tarafında, Tahran’ın nefes nefese kalmış ekonomisi duruyor. Bölgedeki analistler, İran’ın artık savaş sürdürecek ekonomik damarlarının tıkandığını, memur maaşlarını bile ödemekte zorlanan bir rejimin ne kadar direnç gösterebileceğinin tartışıldığını belirtiyor. Trump’ın ‘anlaşmak istiyorlar’ sözü, belki de çökmekte olan bir ekonominin mecburiyetinden kaynaklanan bir realiteye işaret ediyor.
Stratejik Koordinasyonun Sonu: Katar ve Umman Devre Dışı
ABD’nin sadece Suudi Arabistan ile değil, Katar ve Umman gibi kritik aktörlerle de süreci yönetemediği ortaya çıktı. Ortadoğulu diplomatlar, Washington’un önce duyuru yapıp sonra koordinasyon kurmaya çalışmasını ‘tehlikeli bir kibir’ olarak nitelendiriyor. Bölgedeki Amerikan bayraklı gemileri korumak için gönderilen ek uçak gemileri ve hava savunma sistemleri şu an atıl durumda bekletiliyor. Bu durum, teknolojik ve askeri üstünlüğün, sahada karşılıklı güven tesis edilmediği sürece hiçbir anlam ifade etmediğini tüm dünyaya bir kez daha gösterdi. Şimdi herkes şu soruyu soruyor: Bu bir duraklama mı, yoksa Amerikan hegemonyasının bölgedeki son demleri mi?
