Deniz Yalçın
Küresel Siyasetin Kalbi Pekin’de Atıyor
Dünya siyasetinin iki dev ismi, ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Pekin’de bir araya gelerek son yılların en kritik zirvelerinden birine imza attı. Görüşmenin ana gündem maddesi Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve özellikle İran’ın nükleer programı oldu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun açıklamaları, bu zirvenin perde arkasındaki stratejik hamleleri gün yüzüne çıkarıyor. Rubio, iki liderin İran konusunda “ortak zeminde” buluştuğunu ancak Washington’un Pekin’e muhtaç olmadığını sert bir dille ifade etti.
Hürmüz Boğazı’nda ‘Geçiş Ücreti’ Çıkmazı
Orta Doğu’daki savaşın küresel ekonomiye en büyük tehdidi, Hürmüz Boğazı üzerinden şekilleniyor. Rubio’nun aktardığına göre, Çin tarafı boğazın askerileştirilmesine ve buraya bir geçiş ücreti sistemi getirilmesine kesinlikle karşı çıkıyor. Bu durum, Türkiye dahil tüm enerji ithalatçısı ülkeler için hayati bir önem taşıyor. Boğazın kapanması veya geçişlerin paralı hale gelmesi, dünya genelinde akaryakıt fiyatlarının kontrolden çıkması anlamına geliyor. ABD, kendi petrolünü küresel piyasalardan alsa da fiyat dalgalanmalarına karşı bağışıklığı olmadığını kabul ediyor. Bu noktada Rubio, diğer ülkelerin de bu sürece aktif olarak dahil olması gerektiğini vurgulayarak sorumluluğu paylaştırma sinyali verdi.
Washington’un Gururu: Çin’in Yardımına İhtiyacımız Yok
Zirvenin en dikkat çekici açıklamalarından biri, Rubio’nun İran konusundaki tavrı oldu. Trump ve Şi’nin Tahran’ın nükleer silahlara sahip olmaması konusunda hemfikir olduğunu belirten Rubio, buna rağmen ilginç bir parantez açtı. Çin’den herhangi bir yardım talep etmediklerini ve buna ihtiyaç duymadıklarını söyleyen Dışişleri Bakanı, ABD’nin Orta Doğu politikasında Çin’e bağımlı kalmayacağının altını çizdi. Bu çıkış, iki süper güç arasındaki kontrollü rekabetin en somut göstergesi olarak yorumlanıyor. Bir yandan iş birliği yapılırken, diğer yandan güç gösterisi devam ediyor.
Tayvan ve Jimmy Lai: Diplomatik Denge Oyunları
Toplantının diğer ayağında ise Tayvan ve insan hakları meseleleri vardı. Rubio, Tayvan konusundaki statükonun korunması gerektiğini, zorla yapılacak bir değişikliğin her iki devlete de büyük zarar vereceğini belirtti. Öte yandan Trump, Çin’de hapis cezasına çarptırılan muhalif medya patronu Jimmy Lai’nin durumunu da masaya getirdi. Washington’un bu hamlesi, sadece ekonomik değil, ideolojik bir baskının da sürdüğünü kanıtlar nitelikte. Küresel dengeler bıçak sırtındayken, bu zirveden çıkan mesaj net: İş birliği mümkün, ancak herkes kendi sınırlarını ve çıkarlarını korumak zorunda.
