Hakan Kara
Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in yaklaşık üç ay önce İran’a yönelik başlattığı askeri harekat, küresel piyasaları ve enerji hatlarını derinden sarstı. Savaşın küresel ekonomi üzerindeki ağır faturası sürerken, taraflar arasında diplomatik bir çıkış yolu aranıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın iki ülke arasında bir anlaşmanın çok yakın olduğuna dair verdiği sinyaller, dünya genelinde ihtiyatlı bir iyimserlik yarattı. Ancak son açıklamalarda Trump’ın aceleci davranmayacaklarını belirtmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı koz olarak kullanmaya devam etmesi, sürecin hala bıçak sırtında ilerlediğini gösteriyor.
60 Günlük Geçici Plan Masada
Diplomatik kulislerden sızan bilgilere göre taraflar, gerilimi dindirmek adına 60 günlük geçici bir mutabakat zaptı üzerinde çalışıyor. Bu taslak plana göre, küresel petrol ticaretinin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı gemi trafiğine yeniden açılacak. İran, boğaza döşediği deniz mayınlarını temizleyerek serbest geçiş garantisi verecek. Buna karşılık Washington yönetimi de İran limanlarındaki askeri ablukayı esneterek Tahran’ın petrol satışına sınırlı yaptırım muafiyetleri tanıyacak. Ancak uranyum stoklarının akıbeti ve nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması konusu hala en büyük pürüz olarak masada duruyor.
Tahran’dan Güç Gösterisi: “İmparator Yenildi”
Anlaşma ihtimali Tahran yönetiminde geri adım olarak değil, diplomatik bir zafer olarak yorumlanıyor. İran Dışişleri Bakanlığı, süreci antik Roma İmparatorluğu ile Sasaniler arasındaki savaşlara benzeterek, ABD’nin kendi şartlarını kabul etmek zorunda kaldığını iddia ediyor. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ülkenin onurundan asla taviz verilmeyeceğini vurgularken, nihai karar için ruhani lider Hamaney’in onayı bekleniyor. Bu durum, İran iç siyasetinde anlaşmanın bir tavizden ziyade kazanım olarak sunulmak istendiğini açıkça ortaya koyuyor.
İsrail Tedirgin, Cumhuriyetçiler Tepkili
Gelişmeler, ittifakın diğer kanatlarında ciddi çatlaklara yol açtı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, kamuoyuna Trump ile tam bir uyum içinde oldukları mesajını verse de kabine toplantılarında ABD’nin kararlarını etkileyemediklerine dair endişelerini dile getiriyor. Washington tarafında ise Cumhuriyetçi Senatörler Lindsey Graham ve Ted Cruz gibi şahin isimler, bu mutabakatın İran’ın nükleer hedeflerini engellemeyeceğini, aksine Tahran’a milyarlarca dolar kazandırarak bölgedeki İsrail varlığını tehlikeye atacağını savunuyor. Beyaz Saray ise eleştirileri reddederek askeri seçeneklerin her an masada olduğunu hatırlatıyor.
Kaynak: Hürriyet
