Özlem Kocabaş
Sayılar Düşüyor Ama Koğuşlar Neden Boş?
Rusya’dan gelen son veriler, ilk bakışta büyük bir hukuk reformu başarısı gibi pazarlanıyor. Ancak Moskova’nın resmi rakamlarının satır aralarına baktığımızda, karşımıza çok daha sert bir tablo çıkıyor. Federal Cezaevi Hizmetleri Başkanı Arkady Gostev’in paylaştığı verilere göre, 2021 yılında 465 bin olan mahkum sayısı bugün 282 bine kadar gerilemiş durumda. Bir zamanlar bir milyondan fazla insanın demir parmaklıklar ardında olduğu Rusya’da, bu düşüş tarihi bir seviye olarak nitelendiriliyor. Peki, Rusya gerçekten suç oranlarını mı düşürdü, yoksa hapishane kapılarını başka bir amaç için mi açtı?
Resmi Söylem: “Yeni Bir Sayfa Açtık”
Rus bürokrasisi, bu keskin düşüşü “yeni adli denetim sistemi” ve “hükümlülere destek programları” ile açıklıyor. 2024’te yürürlüğe giren yasal düzenlemelerle birlikte, mahkumların topluma kazandırılması için alternatif yaptırımların devreye alındığı iddia ediliyor. Ancak Ankara bürokrasisinde alışık olduğumuz o “üstü kapalı” dil, burada da kendini gösteriyor. Gostev, açıklamasının bir yerinde silahlı kuvvetler için sözleşmeli asker alımının da bu düşüşte payı olduğunu kabul etmek zorunda kalıyor. Yani mesele sadece ıslah çalışmaları değil, cephenin acil asker ihtiyacı.
Cepheye Git, Özgürlüğü Al
Bağımsız kaynakların ve bölgeyi yakından takip eden uzmanların aktardığı bilgiler, bu boşalan koğuşların sırrını deşifre ediyor. Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte, özellikle Wagner gibi yapılar üzerinden mahkumlara bir teklif sunuldu: “Altı ay hayatta kal, sabıkan silinsin.” Bu teklif, binlerce hükümlü için demir parmaklıklar yerine siperleri tercih etme nedeni oldu. Mediazona gibi bağımsız platformlar, sadece 2022’nin son aylarında erkek mahkum sayısının 23 bin azaldığını belgeliyor. Bu, sđradan bir tahliye hızıyla açıklanabilecek bir durum değil; aksine toplu bir transferin işareti.
Görünmeyen Kayıplar ve Ağır Bilanço
Dışarıdan bakıldığında “af” gibi görünen bu süreç, aslında büyük bir risk barındırıyor. Washington merkezli CSIS’in raporları, Rus ordusunun savaşın başından bu yana 1,2 milyon kayıp verdiğini öne sürüyor. Bu rakama ölenler, ağır yaralananlar ve kayıplar dahil. Mahkumların bu istatistikteki yeri ise oldukça kritik. Çünkü en tehlikeli saldırı hatlarında, en ön saflarda genellikle bu “özgürlük vaat edilen” eski hükümlülere görev veriliyor. Rusya, bir yandan cezaevlerindeki maliyeti düşürürken, diğer yandan askeri açığını bu yolla kapatmaya çalışıyor. Ancak resmi veriler yayımlanmaya ara verildiği için, kaç mahkumun gerçekten evine dönebildiği büyük bir sır olarak kalmaya devam ediyor.
