Lale Çetin
Gazze’nin dünyaya açılan tek kapısı olan Refah’ta yaşanan son gelişmeler, bölgedeki insani krizin yeni bir boyutunu gözler önüne seriyor. Yaklaşık iki yıllık aranın ardından yeniden faaliyete geçen sınır kapısı, vatanlarına dönmek isteyen Filistinliler için bir umut kapısı olması beklenirken, geçiş sürecinde uygulanan yöntemler uluslararası kurumların raporlarına yansıdı. Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Ofisi tarafından yayımlanan veriler, geri dönüş yolundaki sivil halkın hem fiziksel hem de psikolojik baskılarla karşı karşıya kaldığını belgeliyor.
Sınırda Güvenlik Kontrolleri ve Hak İhlalleri İddiası
Refah Sınır Kapısı’ndan Gazze Şeridi’ne geçiş yapmak isteyen Filistinliler, Mısır, Filistin Yönetimi, Avrupa Birliği temsilcileri, İsrail destekli milisler ve İsrail ordusu tarafından yönetilen beş ayrı denetim noktasından geçmek zorunda kalıyor. BM raporlarına göre, bu süreçte özellikle İsrail ordusuyla koordineli hareket eden milis grupların sivil halkı alıkoyduğu belirtiliyor. Sahadan gelen tanıklıklar, geri dönen sivillerin kelepçelendiğini, gözlerinin bağlandığını ve sert askeri sorgulamalara tabi tutulduklarını ortaya koyuyor. Özellikle tıbbi yardıma muhtaç hastaların temel ihtiyaçlarının görmezden gelindiği ve aşağılayıcı üst aramalarının yapıldığı iddiaları, bölgedeki insani durumun ciddiyetini artırıyor.
Muhbirlik Baskısı ve Milis Güçlerin Rolü
Bölgedeki kontrolü sağlamak adına uygulanan en dikkat çekici strateji, geri dönmek isteyen sivillere yönelik ‘iş birliği’ baskısı olarak öne çıkıyor. İsrail ordusunun, Gazze’ye giriş yapmak isteyen Filistinlilere ya Mısır’a geri dönmeleri ya da İsrail lehine muhbirlik yapmaları karşılığında maddi imkanlar sunduğu iddia ediliyor. Bu teklifleri reddedenlerin ise Gazze’deki mülklerine el konulacağı yönünde tehdit edildikleri vurgulanıyor. İsrail medyasında yer alan bilgilerde, ‘Ebu Şebab’ olarak adlandırılan milis gruplara gizli para ve silah desteği sağlandığı, bu yapıların tünel operasyonlarında ve şüpheli takibinde operasyonel olarak kullanıldığı aktarılıyor.
Güncel verilere göre, yaklaşık 80 bin Filistinli Gazze’ye geri dönebilmek için kayıt yaptırmış durumda. Bölgedeki sağlık sisteminin çökmesi nedeniyle 22 bin ağır hastanın acilen dışarı çıkması gerekirken, girişlerdeki kısıtlamalar ve baskı politikaları süreci daha da zorlaştırıyor. Uluslararası hukuk savunucuları, Refah Sınır Kapısı’ndaki bu uygulamaların insan hakları standartlarına aykırı olduğunu belirterek, sivillerin işkence ve kötü muameleden korunma haklarının hiçe sayıldığı uyarısında bulunuyor.
