Hakan Kara
Hürmüz Boğazı’nda Tansiyonu Düşüren Karar
Küresel enerji koridorunun en kritik noktası olan Hürmüz Boğazı’nda haftalardır süren gerginlikte yeni bir safhaya geçildi. İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, boğazdan geçiş yapmak üzere bekleyen 5 süper tankerin başvurusuna yeşil ışık yaktı. Her biri yaklaşık 2 milyon varil ham petrol taşıma kapasitesine sahip olan bu dev gemilerin harekete geçmesi, dünya enerji piyasalarında bir süredir devam eden arz korkusunu kısmen de olsa dindirdi.
Küresel Enerji Koridorunda 10 Milyon Varillik Sevkiyat
İran devlet televizyonu tarafından duyurulan gelişmeye göre, tankerlerin geçişi için yapılan koordinasyon süreci tamamlandı. Toplamda 10 milyon varillik bir sevkiyat anlamına gelen bu izin, petrol fiyatlarındaki volatiliteyi doğrudan etkileyecek güce sahip. 28 Şubat tarihinde ABD ve İsrail’in düzenlediği ortak operasyonlar sonrasında Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı alan Tahran yönetimi, bu son hamlesiyle deniz trafiğindeki katı tutumunu esnetmiş görünüyor. Ancak bölgedeki askeri hareketlilik ve karşılıklı açıklamalar, riskin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Lojistik Maliyetler ve Sanayi Üretimine Etkisi
Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, sadece bir dış politika meselesi olmanın çok ötesinde sonuçlar doğuruyor. Özellikle Aksaray gibi Türkiye’nin lojistik kalbi haline gelmiş, sanayisiyle büyüyen şehirlerdeki fabrikalar ve nakliye firmaları bu haberleri yakından takip ediyor. Petrol fiyatlarında savaş öncesine göre yaşanan yüzde 65’lik devasa artış, nakliye maliyetlerini doğrudan yukarı çekmişti. Aksaray Organize Sanayi Bölgesi’nden yola çıkan bir tırın yakıt giderinden, üretim bandındaki enerji maliyetine kadar her şey bu boğazdaki tankerlerin geçişine endeksli hale geldi. Enerji fiyatlarındaki bu belirsizlik, yerel sanayicinin planlama yapmasını zorlaştırırken, boğazın kısıtlı da olsa trafiğe açılması bir nefes borusu niteliği taşıyor.
Diplomatik Çıkmaz ve Deniz Ablukası
Süreci bu noktaya getiren olaylar zinciri, nisan ayında Donald Trump yönetiminin İran’a yönelik deniz ablukası başlatmasıyla iyice kördüğüm olmuştu. Pakistan’ın arabuluculuk girişimlerinden sonuç alınamaması, bölgedeki donanma güçlerini karşı karşıya getirdi. 17 Nisan’da Lübnan’da sağlanan ateşkes sonrası ticari gemilere izin verilse de, karşılıklı gemi alıkoyma operasyonları ticari güvenliği sarsmıştı. İran’ın 5 süper tankere onay vermesi, diplomatik bir mesaj mı yoksa ekonomik bir zorunluluk mu olduğu tartışılırken, küresel piyasalar gemilerin güvenli bir şekilde Umman Denizi’ne ulaşmasını bekliyor.
