Deniz Yalçın
Peru siyaseti, son on yılın en fırtınalı günlerinden birini daha geride bırakırken, ülkede yönetim krizi yeni bir evreye taşındı. Göreve gelmesinin üzerinden henüz dört ay geçen Devlet Başkanı Jose Jeri, kamuoyunda ‘Chifagate’ olarak adlandırılan skandalın ardından Kongre tarafından görevinden azledildi. Siyasi çevrelerde infial yaratan süreç, Jeri’nin Çinli iş insanı Zhihua Yang ile gece geç saatlerde bir restoranda, kimliğini gizlemeye çalışan kapüşonlu bir kıyafetle buluştuğu görüntülerin sızmasıyla başlamıştı. Şeffaflık ilkesini ihlal ettiği gerekçesiyle hedef tahtasına oturtulan Jeri için yapılan oylamada, 75 milletvekili azil yönünde ‘evet’ oyu kullanırken, 24 milletvekili karşı oy verdi.
Siyasi İstikrarsızlık Bir Devlet Geleneğine mi Dönüşüyor?
Bu son gelişme, Peru’nun kronikleşen yönetim krizini bir kez daha dünya gündemine taşıdı. Jose Jeri, ülkede üst üste görevden el çektirilen üçüncü lider olurken, Peru son sekiz yıl içinde sekizinci devlet başkanını seçmeye hazırlanıyor. Latin Amerika siyaset uzmanları, bu ‘döner kapı’ fenomeninin demokratik kurumlara olan güveni sistematik olarak erittiği konusunda hemfikir. Mevcut Kongre Başkanı Fernando Rospigliosi’nin vekaleten görevi devralmayı reddetmesi, krizin derinliğini daha da artırdı. Çarşamba günü yapılacak meclis başkanlığı seçiminin ardından, yeni başkanın 12 Nisan’daki genel seçimlere kadar ülkeyi yönetmesi bekleniyor. Ancak bu geçiş sürecinin, sokaktaki huzursuzluğu dindirip dindirmeyeceği büyük bir soru işareti olarak kalmaya devam ediyor.
Ekonomik Direnç ve Sosyal Güven Bunalımı Arasındaki Çatışma
Peru’daki bu siyasi türbülansa rağmen, ülkenin madencilik odaklı ekonomisi şaşırtıcı bir dayanıklılık sergiliyor. 2025 yılı için öngörülen %3,4’lük büyüme ve %1,7 seviyesindeki enflasyon tahmini, piyasaların siyasi depremlerden bir miktar izole olduğunu gösteriyor. Ancak uzmanlar, makroekonomik verilerin toplumsal çürümeyi maskeleyemeyeceği görüşünde. Sokaktaki vatandaş için asıl sorun; çözülemeyen suç oranları, organize yolsuzluklar ve devletin en üst kademelerine kadar sızan karanlık ilişkiler ağı. ‘Chifagate’ sadece bir yolsuzluk dosyası değil, aynı zamanda Peru halkının adalet ve şeffaflık arayışının bir sembolü haline gelmiş durumda. 12 Nisan seçimleri, Peru için sadece yeni bir lider değil, aynı zamanda sarsılan devlet itibarının yeniden inşası için de bir sınav niteliği taşıyacak.
