Osman Pınarbaşı
Tarih, tekerrürden ibaret bir döngü müdür yoksa sadece benzer hataların farklı aktörlerle sergilenmesi mi? Mezopotamya’nın kadim topraklarından Pers diyarının derinliklerine kadar uzanan bu coğrafya, bir kez daha büyük güçlerin gövde gösterisine sahne oluyor. Donald Trump yönetimindeki ABD ile İran arasındaki ipler, tarihin en gerilimli dönemlerinden birini andırırken, Avrupa’nın lokomotif gücü Almanya‘dan gelen son dakika hamlesi, yaklaşan fırtınanın habercisi niteliğinde. Berlin yönetimi, bölgedeki vatandaşlarına ‘derhal terk edin’ çağrısı yaparak, diplomatik nezaket kurallarının ötesinde bir aciliyet bildirdi.
Pers Semalarında Savaş Bulutları ve Diplomatik Çatlaklar
Almanya’nın Tahran Büyükelçiliği tarafından yapılan resmi açıklama, basit bir seyahat uyarısından ziyade, adeta bir tahliye fermanı niteliği taşıyor. Sosyal medya kanalları üzerinden duyurulan bu çağrıda, bölgedeki güvenlik durumunun her an öngörülemez bir noktaya evrilebileceği vurgulandı. Uzmanlar, Almanya gibi temkinli bir aktörün bu denli sert bir dil kullanmasını, nükleer müzakerelerin artık ‘klinik ölüm’ aşamasına geldiğinin bir işareti olarak yorumluyor. Eğer askeri bir çatışma patlak verirse, Berlin yönetimi kendi vatandaşlarına tahliye konusunda destek sağlayamayacağını açıkça belirterek, köprülerin atılmak üzere olduğunu ima etti.
Büyük Güçlerin Satranç Tahtası: Akdeniz ve Körfez Hattı
Öte yandan, diplomasi masasının altından tank paletlerinin sesi duyulmaya devam ediyor. USS Gerald R. Ford uçak gemisinin Cebelitarık Boğazı’nı geçerek Akdeniz’e giriş yapması, modern zamanların ‘gunboat diplomacy’ yani gambot diplomasisinin en somut örneği olarak karşımızda duruyor. Dünyanın en gelişmiş savaş makinesi olarak nitelendirilen bu devasa kütle, bölgede hali hazırda bulunan USS Abraham Lincoln ile birleşerek İran çevresinde adeta bir çelikten çember oluşturacak. Bu askeri yığınak, sadece bir tehdit unsuru değil, aynı zamanda küresel enerji koridorlarının ve Hürmüz Boğazı‘nın kontrolü için atılmış stratejik bir adımdır.
Sonuç olarak, 1979 devriminden bu yana süregelen bu satranç oyununda, hamleler artık çok daha sert ve geri dönülemez bir hal alıyor. Bir yanda nükleer programını bir beka meselesi gören Tahran, diğer yanda ise ‘maksimum baskı’ stratejisini askeri bir kuşatmaya dönüştüren Washington… Bu gerilimin toplumsal etkileri, sadece petrol fiyatlarındaki dalgalanmalarla sınırlı kalmayacak, aynı zamanda Orta Doğu‘nun tüm sosyo-politik dengelerini kökten sarsacaktır. Almanya’nın tahliye çağrısı, tarihin tozlu sayfalarında yeni bir savaşın başlangıç paragrafı mı olacak, yoksa son bir uyarı mı? Bunu ancak zaman gösterecek.
