Faruk Hakyemez
Diplomatik Nezaketin Ardındaki Büyük Restleşme
Pekin’de bugün esen rüzgarlar sadece diplomatik bir nezaketi değil, küresel güç dengesinin yeniden kurulma çabasını simgeliyor. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump arasındaki görüşme, resmi bültenlerde ‘yeni bir sayfa’ olarak nitelense de Ankara’nın bürokratik koridorlarında bu durum, iki devin satranç tahtasındaki en kritik hamlesi olarak okunuyor. Şi’nin kullandığı ‘yüzyılda bir görülecek dönüşüm’ ifadesi, aslında meselenin sadece gümrük vergileri ya da ticaret kotası olmadığını, dünyanın ekseninin kaydığını bizzat Trump’ın yüzüne söylemesi anlamına geliyor.
Ortak Çıkar Maskesi ve Ekonomik Gerçekler
Görüşmenin başında Şi’nin ‘bir ülkenin başarısı diğeri için şanstır’ şeklindeki yumuşak çıkışı, aslında küresel piyasalara verilen bir sakinleştirici hap niteliğinde. Ancak bu ‘ortak başarı’ söyleminin altında, ABD’nin teknoloji ambargoları ve Çin’in üretim gücü arasındaki amansız rekabet yatıyor. Trump’ın Şi için ‘büyük bir lider’ iltifatını kullanması, pazarlık masasındaki elini güçlendirmek için başvurduğu klasik bir taktik olarak değerlendiriliyor. Vatandaşın cebini doğrudan ilgilendiren kısım ise burada gizli: Bu iki devin anlaşamaması, iğneden ipliğe her şeyin maliyetinin artması ve küresel enflasyonun ateşlenmesi demek.
Tayvan ve İran: Patlamaya Hazır Bombalar
Görüşmenin kapalı kapılar ardındaki en sıcak başlığı hiç kuşkusuz Tayvan ve Orta Doğu’daki savaş çanlarıydı. Şi Cinping, diplomatik dili bir kenara bırakarak Tayvan konusunda adeta bir kırmızı çizgi çekti. Tayvan’ın bağımsızlığı ile barışın bir arada olamayacağını vurgulayan Şi, ‘yanlış yönetim’ durumunda çatışmanın kaçınılmaz olduğunu açıkça ifade etti. Bu, son yılların en sert uyarısı olarak kayıtlara geçti. Öte yandan, İsrail ve İran arasındaki gerilimde Çin’in nasıl bir pozisyon alacağı, ABD’nin bölgedeki askeri varlığı açısından hayati önem taşıyor.
Gök Tapınağı’ndan Çay Diplomasisine
Ziyaretin sembolik yönü de oldukça ağır. Trump’ın tarihi Gök Tapınağı’nı ziyareti ve yarın gerçekleşecek olan ‘çay buluşması’, gerilimi düşürmeye yönelik koreografiler olarak planlanmış. Ancak Ankara’daki tecrübeli diplomatların bildiği bir gerçek var: Çay bardakları toplanıp liderler uçaklarına bindiğinde, geriye kalan tek şey sahada atılan somut adımlardır. 2026 yılını bir dönüm noktası olarak tanımlayan Şi’nin bu vaadi, önümüzdeki aylarda savunma sanayinden enerji hatlarına kadar her alanda etkisini hissettirecektir.
