Körfez’de Tansiyon Yükselirken
Ortadoğu, bir kez daha tarihin en gerilimli sayfalarından birine tanıklık ediyor. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in başlattığı, İran’ın ise kararlılıkla karşılık verdiği çatışmalar, bölgeyi dördüncü gününde dahi tam anlamıyla bir ateş topuna çevirmiş durumda. Bu gerilim, sadece askeri hedefleri değil, diplomatik temsilcilikleri ve sivil altyapıyı da tehdit ederek, zaten kırılgan olan bölgesel dengeleri derinden sarsıyor. Çatışmaların başından bu yana yükselen tansiyon, uluslararası arenada da büyük bir endişe kaynağı.
Son saldırılarda İran, stratejik noktalara yönelik İnsansız Hava Aracı (İHA) operasyonlarını genişletti. Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki ABD Büyükelçiliği, iki İHA ile hedef alındı. Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, saldırının küçük çaplı bir yangına yol açtığını ve maddi hasarın sınırlı kaldığını açıkladı. Ancak bu durum, bölgedeki Amerikan varlığına yönelik tehdidin ciddiyetini gözler önüne serdi. ABD Büyükelçiliği de vatandaşlarını ikinci bir duyuruya kadar elçilikten uzak durmaya çağırdı. Aynı zamanda Riyad ve El Harc yakınlarında sekiz İHA’nın başarıyla engellendiği belirtildi.
Çatışma Irak ve Umman’a Sıçrıyor
İran ile uzun bir sınırı paylaşan Irak da bu gerilimden nasibini aldı. Erbil Havalimanı’nda bulunan ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerine ait üsse yönelik ardı ardına üç İHA saldırısı düzenlendi. Hava savunma sistemlerinin hızlı müdahalesi sayesinde İHA’lar hedeflerine ulaşamadan etkisiz hale getirildi. Bu saldırı, 1 Mart’ta aynı havalimanına yapılan ve ciddi hasara yol açan daha önceki saldırıyı akıllara getirdi. Erbil, bölgedeki istikrarsızlığın kritik noktalarından biri olmayı sürdürüyor.
Diplomatik temaslarda arabuluculuk rolü üstlenen Umman da çatışmanın gölgesinde kaldı. Umman’ın Dukm Ticaret Limanı’na yapılan İHA saldırısında bir yakıt deposunda hasar meydana geldiği bildirildi. Ummanlı yetkililer saldırıyı kınasa da, İHA’ların kim tarafından gönderildiğine dair net bir açıklama yapılmaması, olayın ardındaki sis perdesini kalınlaştırıyor. Bu durum, arabuluculuk çabalarının da ne denli zorlu bir zeminde ilerlediğini gösteriyor.
Stratejik Hedefler ve Karşı Saldırılar
Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki stratejik Füceyre Limanı’nda bulunan petrol depolama tesislerinde ise engellenen bir İHA’dan düşen parçalar nedeniyle yangın çıktı. Dubai’deki ABD Konsolosluğu’na yönelik benzer bir İHA saldırısı da yangına yol açtı. Tüm bu saldırılar, İran’ın askeri kapasitesini ve bölgedeki hedeflerini genişletme kabiliyetini ortaya koyuyor.
Diğer yanda, ABD ve İsrail cephesi de İran’a yönelik saldırılarını hız kesmeden sürdürdü. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın hava savunma sistemlerinin ve tespit imkanlarının kalmadığını, bunun bedelini ağır ödeyeceklerini vurguladı. İsrail ordusu, Tahran’daki İran Cumhurbaşkanlığı ofisi ve Ulusal Güvenlik Konseyi binasına hava saldırıları düzenlediğini duyurdu. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise İran Devrim Muhafızları’na ait komuta ve kontrol tesislerinin, hava savunma unsurlarının, füze ve İHA fırlatma noktalarının yanı sıra bazı havaalanlarının da imha edildiğini açıkladı. Tahran’ın kuzeyindeki saldırılarda Şehit Mutahhari Hastanesi’nin yanındaki Devrim Muhafızları’na ait bir yerleşke hedef alınarak hastanenin kullanılamaz hale gelmesi, sivil altyapının da risk altında olduğunu gösterdi. İsrail, ayrıca Lübnan Tümeni Komutanı Davud Alizade’nin öldürüldüğünü iddia etti.
Kulislerde Konuşulanlar ve Sınır Ötesi Gerilim
Washington kulislerinden yankılanan çarpıcı bir iddia ise savaşın karmaşık yapısını gözler önüne serdi. ABD Başkanı Trump’a yakınlığıyla bilinen gazeteci Tucker Carlson, İsrail’in Körfez ülkelerini rakip olarak gördüğünü ve bölgeyi istikrarsızlaştırmak istediğini öne sürdü. Carlson’ın Suudi Arabistan ve Katar’ın kendi topraklarında bombalı saldırı planlayan İsrailli Mossad ajanlarını gözaltına aldığı iddiası, büyük yankı uyandırdı. Katar Dışişleri Bakanlığı iddiaları yalanlarken, Suudi Arabistan’dan konuyla ilgili herhangi bir açıklama gelmemesi, bu tür iddiaların nasıl bir spekülasyon ortamı yarattığını gösteriyor. Resmi bir kaynak göstermeyen bu iddialar, bölgedeki güven bunalımını artırıyor.
Savaşın en sıcak cephelerinden biri de Lübnan sınırında yaşanıyor. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz ve Başbakan Binyamin Netanyahu, İsrail ordusuna Lübnan içinde daha fazla bölgede konuşlanma talimatı verdi. Bu adımın, sınırdaki İsrail yerleşimlerini koruma amacı taşıdığı belirtildi. Beyrut’un güney banliyölerine düzenlenen hava saldırıları Hizbullah liderlerini hedef alırken, bölgedeki binalarda büyük hasara yol açtı. İsrail, 59 Lübnan köyünün sakinlerine tahliye çağrısı yaparak, Hizbullah unsurlarına karşı ‘yakın zamanda harekete geçileceği’ uyarısında bulundu.
Hizbullah’tan Direniş Mesajı ve İnsani Kriz
Hizbullah cephesinden ise bu gerilime sert bir yanıt geldi. Örgütün üst düzey yetkililerinden Mahmud Komati, İsrail’in saldırılarının sürmesi halinde ‘direnişe dönmekten başka seçenekleri kalmadığını’ belirtti ve açık savaş çağrısı yaptı. Hizbullah, İsrail’deki Miron Üssü’nü kamikaze İHA’larla, işgal altındaki Golan Tepeleri’ndeki Nafah Üssü’nü ise füzelerle hedef aldığını duyurdu. Beyrut’tan yükselen siyah dumanlar, bölgedeki çatışmaların şiddetini bir kez daha gözler önüne serdi.
Yaşanan bu çatışmaların en ağır bedelini ise siviller ödüyor. İran Kızılayı, saldırılarda 787 kişinin yaşamını yitirdiğini açıklarken, ABD ise 6 askerinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Beyrut’ta çok sayıda bina yıkılırken, binlerce insan evsiz kaldı ve güvenli bölgelere kaçmak zorunda kaldı. İsrail’in Lübnan’daki İran vekil güçlerine 24 saat süre tanıması, insani durumun daha da kötüleşebileceğine işaret ediyor. Tel Aviv’de ise İsrailliler, füzelerden korunmak için sığınaklarda ve metrolarda yaşam mücadelesi veriyor. Demir Kubbe hava savunma sistemine rağmen, şehre isabet eden füzeler korku ve endişeyi artırıyor.
Savaşın Ekonomik Yükü ve Basın Özgürlüğü Engeli
Bu savaşın ABD ekonomisine olan etkisi de derinleşiyor. İlk 24 saatteki askeri harcamaların 779 milyon dolara ulaştığı tahmin ediliyor. Dört haftalık bir operasyonun 6-8 milyar dolara, sürecin uzaması halinde ise 10-15 milyar dolara mal olabileceği belirtiliyor. Bu rakamlar, savaşın sadece insani değil, ekonomik açıdan da ne denli yıkıcı olabileceğini gösteriyor.
Öte yandan, çatışma bölgelerinden doğru haberi aktarmaya çalışan gazeteciler de zorluklarla karşılaşıyor. Tel Aviv’de canlı yayın yapan CNN Türk ekibinden muhabir Emrah Çakmak ve kameraman Halil Kahraman’ın İsrail güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınması, basın özgürlüğüne yönelik ciddi bir endişe kaynağı oldu. Türkiye’den gelen sert kınamaların ardından ekip kısa süre sonra serbest bırakılsa da, bu olay çatışma ortamlarında gazetecilik yapmanın zorluklarını bir kez daha ortaya koydu.
Ortadoğu’da yaşanan bu gelişmeler, bölgenin kırılganlığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Gerilimin hızla tırmanması, yeni cephelerin açılması ve sivil kayıpların artması, uluslararası toplumun acil müdahalesini gerektiren bir tablo çiziyor. Bölgenin geleceği, her zamankinden daha fazla belirsizliğe sürüklenmiş durumda ve barış umudu her geçen gün biraz daha azalıyor.
