Barış Kocabaş
Dünya, dün sabah saatlerinde teknolojinin en yıkıcı yüzüyle, adeta bir bilim kurgu distopyasını andıran bir ‘dejavu’ etkisine uyandı. Haftalardır jeopolitik kulislerde konuşulan o büyük kırılma gerçekleşti; ABD ve İsrail, modern savaş tarihinin en kapsamlı hava operasyonlarından birini başlatarak İran’ı hedef aldı. Teknolojinin sınırlarını zorlayan F-22 hayalet uçakları ve alçak irtifada süzülen Tomahawk seyir füzeleri, bölgenin semalarını birer ateş hattına çevirdi. Bu operasyon, sadece bir askeri hamle değil, aynı zamanda otonom sistemlerin ve yüksek hassasiyetli mühimmatların gölgesinde şekillenen yeni dünya düzeninin en somut ve korkutucu yansımasıdır.
Yüksek Teknoloji ve Stratejik Hedeflerin Anatomisi
İsrail Savunma Bakanlığı tarafından ‘önleyici saldırı’ olarak nitelendirilen bu devasa harekat, yaklaşık 200 savaş uçağının katılımıyla gerçekleştirildi. Operasyonun odağında, İran’ın batı ve orta kesimlerindeki hava savunma sistemleri ile füze rampaları yer alıyor. ABD’nin 2003 Irak Savaşı’ndan bu yana bölgeye yaptığı en büyük askeri yığınak olan USS Gerald R. Ford uçak gemisi filosu, Doğu Akdeniz’deki stratejik konumunu korurken, operasyonun adli ve askeri boyutları tüm dünyada derin bir endişeyle takip ediliyor. Özellikle yapay zeka destekli hedefleme sistemlerinin kullanıldığı iddia edilen saldırılarda, İran’ın üst düzey yönetim kadrosunun da hedef alındığı belirtiliyor. Ancak teknolojinin bu soğuk ve mekanik ilerleyişi, ardında derin insani trajediler bırakıyor.
Sivil Kayıplar ve Bölgesel Güvenlik Protokolleri
Ne yazık ki, yüksek hassasiyetli silahların kullanıldığı iddia edilen bu operasyonun en acı bilançosu Hürmüzgan eyaletinin Minab şehrinden geldi. Bir kız ilkokuluna isabet eden saldırıda, çoğu öğrenci 108 can kaybı yaşandı. Bu durum, teknolojinin savaş alanındaki ‘cerrahi operasyon’ iddiasının sivil hayatlarda ne denli büyük yaralar açabileceğini bir kez daha kanıtladı. İran genelinde 24 vilayeti kapsayan saldırılarda toplam can kaybının 200’ü, yaralı sayısının ise 700’ü aştığı bildiriliyor. Bu noktada, uluslararası hukukun ‘savaş suçları’ ve ‘sivil koruma’ protokollerinin nasıl işletileceği, bağımsız gözlemciler tarafından titizlikle incelenmesi gereken bir süreçtir.
Jeopolitik Konum ve Türkiye’nin Güvenlik Tedbirleri
İran, yaklaşık 1.6 milyon kilometrekarelik yüzölçümü ve dağlık coğrafyasıyla Orta Doğu’nun en stratejik noktalarından birinde yer alıyor. 85 milyonu aşan nüfusuyla bölgenin demografik devlerinden olan İran’daki bu istikrarsızlık, doğrudan komşu ülkeleri ve küresel enerji hatlarını etkileme potansiyeline sahip. Türkiye, yaşanan bu kriz karşısında Tahran Büyükelçiliği aracılığıyla vatandaşlarına yönelik hayati uyarılar yayınladı. Türkiye Cumhuriyeti’nin bu tür kriz anlarında uyguladığı ‘tahliye ve güvenlik protokolleri’, dışişleri koordinasyonunda 7/24 esasına göre çalışmaktadır. Adli makamlar ise, ülkemizdeki askeri tesislerin (İncirlik gibi) güvenliğini riske atacak her türlü dezenformasyon ve izinsiz yayına karşı Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca yasal süreçleri başlatmış durumdadır. Bu süreçte, vatandaşların resmi kanallardan gelecek bilgilere itibar etmesi ve stratejik bölgelerden uzak durması hayati önem taşımaktadır.
