Burak Yılmazlar
Temmuz ayında Ankara’da düzenlenecek olan tarihi NATO Liderler Zirvesi öncesinde diplomasi trafiği hız kazandı. İsveç’te bir araya gelen NATO üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, liderlerin masasına gelecek dosyaları önceden netleştirmek ve pürüzleri gidermek amacıyla yoğun bir mesai harcıyor. Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun “NATO tarihinin en kritik buluşmalarından biri” olarak nitelendirdiği Ankara zirvesi, şimdiden küresel siyasetin odak noktası haline geldi. Zirve hazırlıklarının bu denli sancılı geçmesinin en büyük sebebi ise ABD Başkanı Donald Trump’ın öngörülemez dış politika hamleleri ve müttefikler üzerindeki baskısı olarak öne çıkıyor.
Ortadoğu Gerilimi NATO Koridorlarında Tansiyonu Yükseltiyor
Washington yönetimi ile Avrupalı müttefikler arasındaki en büyük çatlak, İran’a yönelik askeri operasyonlar konusunda yaşanıyor. ABD ve İsrail’in İran hedeflerine gerçekleştirdiği saldırılarda bazı müttefiklerin çekimser kalması, özellikle de İspanya’nın askeri üslerini bu operasyonlara kapatması Beyaz Saray’da ciddi bir rahatsızlık yarattı. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupalı ülkelerin gerekli mesajı aldığını ve ikili anlaşmalarla ABD’nin güvenlik beklentilerinin karşılanacağını belirtse de sahada durum oldukça karışık. Hürmüz Boğazı’nda NATO’nun ortak bir askeri rol üstlenip üstlenmeyeceği tartışılsa da üye ülkeler arasında bu konuda henüz tam bir uzlaşı sağlanabilmiş değil.
Müttefiklerin Savunma Harcamaları ve Ukrayna Sınavı
İsveç’teki zirve öncesi hazırlık toplantısında masadaki bir diğer önemli başlık ise ülkelerin savunma bütçeleri oldu. NATO üyelerinin milli gelirlerinin en az yüzde 2’sini savunmaya ayırma hedefi, ABD tarafından yakından takip ediliyor. Genel Sekreter Rutte, müttefiklerin taahhütlerine sadık kaldığını ve savunma sanayii üretiminin hızlandırılması konusunda tarafların hemfikir olduğunu belirtti. Diğer taraftan, Ukrayna’ya yönelik askeri ve lojistik desteğin kesintisiz sürmesi için yoğun çaba sarf ediliyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin de Ankara’daki zirvede bizzat yer alacağı ve müttefiklerden yeni güvenceler talep edeceği kesinleşti.
Hakan Fidan ve Marco Rubio Arasında Yüz Yüze Görüşme
Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı büyük zirve öncesinde en kritik temas ise Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile ABD’li mevkidaşı Marco Rubio arasında gerçekleşti. İsveç’te baş başa görüşen iki bakan, ikili ve bölgesel meseleleri masaya yatırdı. Görüşmenin ardından açıklama yapan Rubio, Türkiye’deki büyük zirvenin planlamasını ve NATO müttefiklerinin savunma sorumluluklarını ele aldıklarını duyurdu. Ayrıca tarafların Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması ve Ortadoğu’da kalıcı istikrarın sağlanması gibi stratejik güvenlik konularında fikir alışverişinde bulunduğu bildirildi. Bu kritik görüşme, Ankara Zirvesi’nin sadece bir protokol buluşması olmayacağını, küresel güç dengelerinin yeniden şekilleneceği bir arena olacağını bir kez daha kanıtladı.
