Orhan Kaya
Knesset’te Fesih Tasarısına Ezici Destek
İsrail siyasetinde uzun süredir beklenen kırılma anı nihayet gerçekleşti. Ülkeyi erken seçime götürecek sürecin ilk adımı olan parlamentonun feshedilmesine yönelik yasa tasarısı, İsrail Meclisi Knesset’te kabul edildi. 120 üyeli parlamentoda yapılan ön oylamada 110 milletvekilinin tasarı lehine oy kullanması, siyasi krizin boyutlarını ve hükümet içindeki çözülmeyi gözler önüne serdi. Tasarının yasalaşarak yürürlüğe girmesi için önünde üç oylama aşaması daha bulunuyor. Bu süreçte tasarı, önce ilgili komisyonlara gönderilerek detaylandırılacak ve ardından genel kurulun onayına sunulacak.
Krizin Perde Arkasındaki Askerlik Yasası
Koalisyon hükümetini yol ayrımına getiren asıl mesele, Ultra-Ortodoks (Haredi) toplumunun hassasiyetleri ile devletin güvenlik ihtiyaçları arasındaki çatışma oldu. Ultra-Ortodoks Degel HaTorah Partisi, Yeşiva (Tevrat okulu) öğrencilerinin zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutulmasını sağlayan yasal düzenlemenin geçmemesi üzerine erken seçim çağrısı yapmıştı. Bu hamle, muhalefet kanadında hızlı bir karşılık buldu. Avigdor Liberman liderliğindeki İsrail Evimiz Partisi ve Naftali Bennett ile Gelecek Var ittifakı, Meclis’in feshi için gerekli olan tasarıyı vakit kaybetmeden gündeme taşıdı. Siyasi kulislerde, askerlik muafiyeti konusunun sadece bir tetikleyici olduğu, asıl sorunun koalisyonun sürdürülebilirliği noktasında yaşandığı konuşuluyor.
Netanyahu’dan Koalisyon Ortaklarına Kritik Uyarı
Oylamanın yapıldığı sırada güvenlik istişare toplantısında olduğu gerekçesiyle mecliste bulunmayan Başbakan Binyamin Netanyahu, süreci yakından takip ediyor. Netanyahu’ya yakın kaynaklardan sızan bilgilere göre, Başbakan Haredi partilerin liderlerine oldukça sert uyarılarda bulundu. İsrail’in bölgesel gerilimlerle ve İran kaynaklı tehditlerle mücadele ettiği bir dönemde seçim atmosferine girilmesinin büyük bir hata olacağını savunan Netanyahu, erken bir seçimin mevcut sağ koalisyonun iktidarı tamamen kaybetmesine yol açabileceğine dikkat çekti. Ancak bu uyarılar, meclisteki ezici çoğunluğun fesih yönündeki iradesini kırmaya yetmedi.
Seçim Takvimi Nasıl İşleyecek?
Meclis komisyonunda birleştirilecek olan 13 farklı fesih tasarısı, tek bir metin üzerinden genel kurula gelecek. İsrail basını, siyasi iradenin kararlı olması durumunda tasarının 48 saat gibi kısa bir sürede yasalaşabileceğini belirtiyor. Öte yandan koalisyon yetkililerinin, seçim tarihini kendi lehlerine olacak şekilde belirlemek adına süreci yavaşlatmaya çalıştığı da gelen bilgiler arasında. Eğer tasarı nihai onayını alırsa, İsrail halkının en erken 3 ay, en geç 5 ay içerisinde sandık başına gitmesi yasal bir zorunluluk haline gelecek. Mevcut tabloda Ultra-Ortodoks partiler eylül başını hedeflerken, Netanyahu ve ekibi bu takvimin siyasi risklerini minimize etmeye çalışıyor. Bölgedeki spor kulüplerinin amatörden profesyonele geçiş mücadelesine benzer şekilde, İsrail siyaseti de şimdi en üst ligde kalma ya da küme düşme mücadelesiyle karşı karşıya.
