Ortadoğu’da Tırmanan Gerilim ve Hark Adası
Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı operasyonlar dördüncü haftasına yaklaşırken, bölgesel ve küresel kamuoyunun dikkati stratejik öneme sahip Hark Adası üzerinde yoğunlaşmış durumda. İsrail medyasında yer alan değerlendirmeler, Tel Aviv yönetiminin ABD Başkanı Donald Trump ve ekibini adanın işgali seçeneğine ikna etme çabası içinde olduğuna işaret ediyor. Bu durum, hali hazırda yüksek olan bölgedeki gerilimi daha da artırma potansiyeli taşıyor.
Hark Adası, İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştiği, 21 kilometrekarelik yüzölçümüyle ülke anakarasının yaklaşık 30 kilometre açığında yer alan kritik bir enerji ve lojistik merkezidir. Adanın kontrolü, İran ekonomisi için hayati önem taşımakta olup, aynı zamanda Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ticareti güvenliği açısından da stratejik bir konuma sahiptir. Geçmişte de İran-Irak Savaşı sırasında hedef olan bu ada, enerji taşımacılığı rotaları üzerindeki kilit rolüyle bilinmektedir.
Askeri Hazırlıklar ve Olası Senaryolar
İsrailli üst düzey bir yetkili, Amerikan deniz piyadelerinin bölgeye “süs olarak gönderilmediğini” belirterek, Hark Adası’nın ele geçirilmesine yönelik ciddi bir ihtimalin bulunduğunu ifade etmiştir. Amerikan ve İsrailli güvenlik kaynaklarından edinilen bilgilere göre, bölgeye yaklaşık 4 bin 500 deniz piyadesi, çıkarma birlikleri, helikopterler, F-35 savaş uçakları ve zırhlı araçlar sevk edilmektedir. Bu denli kapsamlı bir askeri yığınak, olası bir operasyonun ölçeği ve ciddiyeti hakkında önemli ipuçları vermektedir.
İsrail’in önde gelen gazetelerinden Maariv’de yayımlanan analizlere göre, Netanyahu hükümeti, İran Devrim Muhafızları’nın etkisini kırmak için iki temel operasyonun gerekli olduğunu savunmaktadır. Tel Aviv yönetimi, Tahran’ın Hark Adası üzerinden petrol ihracatını sürdürdüğü ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer serbestisini tehdit edebildiği sürece askeri ve lojistik kapasitesini koruyacağını değerlendirmektedir. Bu nedenle, Maariv’e konuşan kaynaklar, “Hürmüz Boğazı’nda zaferin yolu Hark Adası’nda kontrol sağlamaktan geçiyor” ifadelerini kullanmaktadır. Ancak, bu operasyonun önündeki asıl zorluğun askeri değil, siyasi nitelikte olduğu vurgulanmaktadır. Başkent Washington’ın, Amerikan askerlerinin kayıp verme riskini göze alarak bölgede uzun süreli askeri varlık bulundurup bulundurmayacağı, meselenin düğüm noktasını oluşturmaktadır.
Siyasi Çıkmazlar ve İstihbarat Değerlendirmeleri
İsrail eski Başbakanı Ehud Barak’ın Kanal 13’e verdiği röportajda dile getirdiği çarpıcı değerlendirmeler, bu karmaşık tablonun bir başka boyutunu gözler önüne sermektedir. Barak, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 450 kilogram uranyumun askeri bir operasyonla İran’dan çıkarılmasının pratik bir yolu olmadığını belirtmiş ve “Ne İsrail ne de ABD, İran’ı birkaç aydan fazla geciktirebilecek bir güce sahip” ifadelerini kullanmıştır. Geçmişteki “bitirildiği” veya “onlarca yıl geriye götürüldüğü” iddialarına rağmen hâlâ sahada etkili olan Hamas ve Hizbullah örneklerini veren Barak, savaşların çoğu zaman hızlı kazanımlarla başladığını ancak süreç içinde yıpratma savaşına, zayıf müzakerelere ya da yenilgiye dönüşebildiğini hatırlatmıştır.
Diğer yandan, ABD merkezli New York Times gazetesinin haberine göre, İsrail Dış İstihbarat Servisi (Mossad) Başkanı David Barnea’nın savaşın başlangıcından hemen önce İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya sunduğu bir plan dikkat çekmektedir. Barnea, İranlı liderleri ortadan kaldırdıktan sonra istihbarat faaliyetleriyle isyan çıkarıp rejimin devrilmesinin önünün açılabileceğini iddia etmiştir. Netanyahu, bu planı ABD Başkanı Donald Trump’a götürmüş; ancak ABD’li yetkililerin ve İsrailli askeri istihbarat AMAN’dan bazı yetkililerin temkinli yaklaşımına rağmen, Netanyahu ve Trump bu plana olumlu yaklaşmıştır. Ancak beklentiler boşa çıkmış, savaşın başlamasından günler sonra Netanyahu, Mossad yetkililerine “vaatlerinin gerçekleşmemiş olması nedeniyle” hayal kırıklığı yaşadığını belirtmiştir. Başbakan Netanyahu’nun bir güvenlik toplantısında sinirli bir şekilde, Trump’ın savaşı her an sona erdirmeye karar verebileceğini ve Mossad operasyonlarının henüz sonuç vermediğini dile getirmesi, istihbarat değerlendirmelerindeki yanılgıların operasyonel ve siyasi riskleri ortaya koymaktadır. Bu gelişmeler, hem bölgesel hem de uluslararası ölçekte, sivil halklar üzerinde istikrarsızlık, ekonomik belirsizlik ve çatışmanın yayılma riski gibi ciddi sonuçlar doğurma potansiyeli taşımaktadır.
