Mehmet Ertürkler
Beyaz Saray’da Tek Sayfalık Plan: Savaşın Sonu mu?
Ankara koridorlarında bugünlerde en çok konuşulan konu, okyanus ötesinden gelen o sarsıcı haber. ABD ve İran arasındaki gerilim, herkesin ‘yeni bir savaş kapıda mı?’ dediği noktada, Pakistan’ın arabuluculuğuyla bambaşka bir mecraya evrildi. Beyaz Saray kaynaklarından sızan bilgiler, Washington ve Tahran’ın savaşı bitirecek 14 maddelik, tek sayfalık bir mutabakat zaptı üzerinde el sıkışmak üzere olduğunu gösteriyor. Bu sadece bir kağıt parçası değil, Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ‘Özgürlük Projesi’ni askıya almasıyla başlayan yeni bir dönemin ayak sesleri. Başkentteki diplomatik kaynaklar, bu hamleyi bölgedeki tansiyonu düşürecek en somut adım olarak nitelendiriyor.
Diplomaside Pakistan Faktörü ve 48 Saatlik Ultimatom
İşin mutfağında Pakistan’ın yürüttüğü o sessiz ve derinden giden diplomasi var. Washington şu an Tahran’dan 48 saat içinde nihai bir ‘evet’ bekliyor. Eğer o imza atılırsa, bölgedeki silah sesleri yerini 30 günlük yoğun bir diplomasi trafiğine bırakacak. Ancak masada hala pürüzler yok değil. İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmayı kabul ediyor ama süre konusunda pazarlık çetin. Tahran ‘5 yıl yeter’ derken, Trump yönetimi çıtayı 20 yıla koymuş durumda. Aradaki 15 yıllık uçurumun nasıl kapatılacağı, önümüzdeki iki günün en büyük muamması. Ankara’daki uzmanlar, bu pazarlığın sadece nükleer değil, aynı zamanda bölgedeki tüm dengeleri değiştireceğini fısıldıyor.
Milyarlarca Dolar ve Enerji Hattı Yeniden Açılıyor
Peki, bu işin vatandaşa, piyasaya etkisi ne olur? Eğer mutabakat sağlanırsa, İran’ın dondurulan milyarlarca doları serbest kalacak ve yaptırımlar kademeli olarak kalkacak. En önemlisi de Hürmüz Boğazı üzerindeki o boğucu abluka kalkınca, küresel enerji sevkiyatı nefes alacak. Uzmanlar uyarıyor: Eğer bu süreçten bir sonuç çıkmazsa, ABD donanması ablukayı eskisinden çok daha sert bir hale getirebilir. Trump’ın sosyal medya üzerinden verdiği ‘anlaşmazsanız bombalar yeniden başlar’ mesajı, masadaki tehdidin ne kadar gerçek olduğunu gösteriyor. Bu durum sadece iki ülkeyi değil, petrol fiyatları üzerinden tüm dünya ekonomisini doğrudan ilgilendiriyor.
Tahran’ın Can Simidi: Pekin ve 20 Milyar Dolarlık Arayış
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise sadece Washington’a bakmıyor. Arakçi’nin son durağı Pekin oldu. İki aydır süren savaş nedeniyle ekonomisi adeta komaya giren İran, Çin’den 20 milyar dolarlık bir finansman desteği koparmaya çalışıyor. Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı olarak masada hem bir hakem hem de bir banka gibi oturuyor. Arakçi, Trump ile Şi Cinping’in 14-15 Mayıs’ta yapacağı kritik görüşme öncesi Pekin’in desteğini arkasına alarak pazarlık masasında elini güçlendirmek istiyor. Ankara’dan bakınca görünen şu: Diplomasi trafiği hiç bu kadar sıcak, riskler ise hiç bu kadar yüksek olmamıştı. Eğer bu 14 madde hayata geçerse, Ortadoğu’da kartlar yeniden dağıtılacak.
