Lale Çetin
Küresel Enerji Hattında Satranç Değil Hamle Zamanı
Dünya ekonomisinin can damarı olan Hürmüz Boğazı, bugünlerde bir su yolundan ziyade küresel bir barut fıçısına dönüştü. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Beyaz Saray’da yaptığı son açıklamalar, Washington’ın artık ‘bekle-gör’ politikasını terk ederek sahada aktif bir süpürme harekatına giriştiğini kanıtlıyor. Masadaki rakamlar dehşet verici: 87 farklı ülkeden yaklaşık 23 bin sivil, İran’ın boğazı kapatma ve mayın döşeme hamlesi nedeniyle bölgede mahsur kalmış durumda. İşte tam bu noktada, ‘Özgürlük Projesi’ adı verilen operasyonun düğmesine basıldı. Bu, sadece bir kurtarma operasyonu değil, deniz ticaretinin kurallarını yeniden yazma girişimidir.
Neden Kaybediyoruz ve Şimdi Nasıl Kazanacağız?
Bugüne kadar İran’ın bölgedeki asimetrik hamlelerine karşı verilen diplomatik yanıtlar, küresel piyasalarda enerji güvenliğini sağlamaya yetmedi. Rubio’nun bu durumu doğrudan ‘korsanlık’ olarak nitelendirmesi, diplomatik dilin yerini sert bir realizme bıraktığının ilanıdır. 87 ülkenin kendi imkanlarıyla çözemediği bu krizde ABD’den yardım istemesi, Washington için jeopolitik bir kozu beraberinde getiriyor. ‘Destansı Öfke Operasyonu’nun sona erdiğini ve yeni bir aşamaya geçildiğini belirten Rubio, aslında oyunun kurallarını netleştiriyor: Ateş açılmazsa güvenli geçiş sağlanır, ancak namlu ucu görünürse karşılık ‘ölümcül’ olur. Bu, bölgedeki tüm aktörler için net bir kırmızı çizgidir.
Hürmüz Kimin Tapulu Malı?
Analitik çerçeveden bakıldığında, Hürmüz Boğazı’nın statüsü sadece İran ve ABD arasındaki bir çekişme değil, uluslararası hukukun bir test sahasıdır. Rubio, Tahran’ın boğaz üzerindeki mülkiyet iddialarını temelden reddederek, boğazın savaş öncesi statüsüne dönmesi gerektiğini vurguluyor. İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumu çıkarma hedefiyle birleşen bu yeni askeri doktrin, bölgedeki nükleer müzakerelerin de artık çok daha sert bir zeminde yürütüleceğinin işareti. Vatandaşın cebine yansıyan petrol fiyatlarından, küresel lojistik ağlarının güvenliğine kadar her şey bu 21 millik su yolunun açık kalmasına bağlı.
Lübnan ve İsrail Hattında Hizbullah Paradoksu
Bölgesel denklemin bir diğer kritik ayağı ise Lübnan-İsrail sınırı. Rubio burada cerrahi bir ayrım yapıyor: Sorun Lübnan devletiyle değil, Hizbullah ile. ABD’nin Lübnan hükümetiyle İsrail’i aynı masaya oturtma çabası, İran’ın bölgedeki vekil güçlerini devre dışı bırakma stratejisinin bir parçası. İsrail’in Lübnan toprağında hak iddia etmediği tezi üzerinden yürütülen bu süreç, bölgedeki gerilimi düşürmeyi değil, tehdidin kaynağını izole etmeyi hedefliyor. Sonuç olarak, ‘Özgürlük Projesi’ sadece gemileri kurtarmak için değil, İran’ın bölgedeki manevra alanını daraltmak için tasarlanmış kapsamlı bir kuşatma harekatıdır.
