Mehmet Ertürkler
Körfez’de Barut Kokusu: Hürmüz’ün Kilidi Kırıldı mı?
Dünyanın enerji şah damarı Hürmüz Boğazı’nda sular durulmuyor. Keşm Adası’ndan yükselen alevler ve Behmen Ticaret Limanı’nın vurulması, sadece askeri bir sürtüşme değil, küresel ekonominin kalbine sıkılmış bir kurşun anlamını taşıyor. İran Devrim Muhafızları, ABD’nin petrol tankerlerine saldırdığını iddia ederken, CENTCOM kanadından ‘savunma’ açıklamaları geliyor. Ancak biz madalyonun öteki yüzüne, yani o hiç konuşulmayan ama hepimizin ödeyeceği devasa faturaya odaklanalım.
Boğazda Savaş Tamtamları ve Lojistik Kriz
Keşm Adası sıradan bir kara parçası değil; Hürmüz Boğazı’nın kilit noktası. Buradaki her patlama, dünya petrol trafiğinin beşte birinin bıçak gibi kesilmesi riskini doğuruyor. Bandar Abbas ve çevresinden gelen patlama haberleri, bölgedeki ticari gemilerin rotalarını değiştirmesine ya da oldukları yerde çakılıp kalmasına neden oldu. Eğer bu gerginlik birkaç gün daha sürerse, lojistik maliyetlerin katlandığını ve gemi sigorta primlerinin tavan yaptığını göreceğiz. Bu durumun meali şudur: Market rafındaki peynirden, kontağı çevirdiğiniz yakıta kadar her şeye ‘güvenlik maliyeti’ adı altında zam yağmuru başlayacak.
Ateş Çemberi Genişliyor: Tahran ve Abu Dabi Hattı
Olay sadece Hürmüz ile sınırlı kalmadı. Tasnim Haber Ajansı’nın Birleşik Arap Emirlikleri’ni işaret etmesi, krizin bölgesel bir hesaplaşmaya evrilebileceğinin işareti. Abu Dabi’den gelen patlama sesleri ve Tahran semalarındaki hareketlilik, ateşin tüm Körfez’i sarabileceğini gösteriyor. İsrail ‘benim alakam yok’ diyerek kenara çekilse de, piyasalar bu açıklamaya pek de ikna olmuş değil. Bir tarafta ateşkesin ihlal edildiğini söyleyen İran, diğer tarafta ise durumu ‘savaşın başlangıcı değil’ diyerek yumuşatmaya çalışan ABD… Bu diplomatik kördüğüm, yatırımcıyı korkutup altına ve dövize kaçırırken, gelişmekte olan piyasaların üzerine karabasan gibi çöküyor.
Vatandaşın Cebini Bekleyen Gizli Fatura
Gelelim asıl can yakan kısıma. Savaş uçaklarının yakıtı devlet bütçelerinden çıkıyor olabilir ama o füzelerin maliyetini biz, market kasalarında ödeyeceğiz. Brent petrolün varil fiyatındaki her bir dolarlık oynama, bizim gibi enerji ithal eden ülkeler için cari açığın büyümesi ve enflasyonun azması demek. Nakliye gemilerinin yolu uzadıkça, ithal edilen her ürünün son tüketiciye ulaşma maliyeti katlanacak. ‘Uzakta bir liman vuruldu’ deyip geçmek saflık olur; Hürmüz’de yanan her ateş, bizim mutfağımızdaki tencerenin daha pahalıya kaynamasıdır. Ekonomi yönetimi bu şoku nasıl karşılayacak henüz belirsiz ama cüzdanlardaki yangın şimdiden hissedilmeye başlandı.
