Dünyanın en gelişmiş ordusuna sahip olmak, okyanusun ortasında görünmez olmaya karar vermiş bir demir yığınını durdurmaya yetmiyor. ABD Donanması’nın ‘kuş uçurtmuyoruz’ dediği Hürmüz Boğazı, son günlerde teknolojik bir köşe kapmaca oyununa sahne oluyor. Başrolde ise 11 yıllık ömrüne iki isim ve sayısız yaptırım sığdıran Rich Starry var. Çin menşeli bu tanker, Washington’ın tüm uydu sistemlerini ve devriye uçaklarını atlatarak, sistemin açıklarını dünyaya ilan etti. ABD’nin ambargo duvarlarını tek bir U dönüşüyle yıkan bu gemi, modern denizcilik tarihinin en cüretkar manevralarından birine imza attı.
Gölge Filoların Görünmezlik Pelerini
İran, Rusya ve Venezuela’nın oluşturduğu ‘hayalet filo’ kavramı, modern denizciliğin en büyük baş ağrısı haline geldi. Bu gemiler sadece transponder sistemlerini kapatmakla kalmıyor, aynı zamanda konumlarını yanlış yayınlayarak dijital haritalarda bambaşka bir yerdeymiş gibi görünüyorlar. Rich Starry örneğinde gördüğümüz gibi, gemi Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında sinyal verirken aslında çoktan rotasını İran’a kırmıştı. Lloyd’s List Intelligence gibi saygın kurumlar, bu durumun bir istisna değil, sistematik bir uzmanlık olduğunu vurguluyor. Milyarlarca dolarlık uçak gemileri, birkaç yazılımsal hile ve deniz ortasında yapılan tehlikeli yük transferleri karşısında çaresiz kalabiliyor.
Washington’ın Lojistik Kabusu
ABD Başkanı Donald Trump’ın emriyle başlatılan bu abluka, kağıt üzerinde kusursuz görünse de sahadaki gerçekler lojistik bir çıkmazı işaret ediyor. Washington, İran’ı Hürmüz Boğazı’ndaki ‘geçiş ücretlerini’ düşürmeye zorlamak istiyor. Ancak açık bir savaşın eşiğinde, bu kadar dar bir su yolunu uzun süre kontrol altında tutmak askeri kaynakları ciddi anlamda zorluyor. Deniz Kuvvetleri eski subayı Steven Wills’in de belirttiği gibi; donanmanın her bir sızmayı engelleyecek kadar gemisi veya personeli var mı? Sadece Hürmüz’den günde 1,5 milyon varil petrolün akması planlanırken, her tankerin peşine bir muhrip takmak matematiksel olarak imkansız görünüyor.
Güç Gösterisi mi, Sistemsel Açık mı?
CENTCOM her ne kadar ilk 48 saatte hiçbir geminin ablukayı geçemediğini iddia etse de, bağımsız analizler farklı bir tablo çiziyor. Panama bayraklı dökme yük gemisi Manali gibi araçlar, varış noktalarını değiştirerek veya sistemden anlık kaybolarak ablukayı delmeye devam ediyor. Burada asıl sorun, yakalanan gemilere ne yapılacağı. Uluslararası hukuk labirentinde bu gemilere refakat etmek ve onları güvenli bir limana çekmek, askeri operasyonun kendisinden daha karmaşık bir hal alıyor. İran’ın bölgedeki füze üstünlüğü ve ‘vur-kaç’ potansiyeli de eklenince, ABD’nin bu hamlesi bir gövde gösterisinden ziyade, yüksek maliyetli bir stratejik risk olarak okunuyor.
Küresel Petrol Piyasasında Satranç
İran, diplomatik görüşmelerin hatırına şimdilik saldırılarını durdurmuş olabilir ancak ‘tetikteyiz’ mesajını vermekten geri durmuyor. Hürmüz Boğazı, küresel denizciliğin şah damarı ve bu damarı sıkmak her iki taraf için de ağır bedeller anlamına geliyor. ABD’nin sadece İran limanlarından ayrılanları hedef alma stratejisi, ‘hayalet filoların’ kaynağını gizleme becerisi karşısında etkisiz kalıyor. Görünen o ki, teknolojinin en zirve noktası bile, insan zekasının geliştirdiği o eski ‘saklambaç’ yöntemleri karşısında ciddi açıklar vermeye mahkum. Bu sessiz savaşta kimin galip geleceğini ise radarlar değil, radarlardan kaçmayı başaranlar belirleyecek.
