Naegleria Fowleri Enfeksiyonu Küresel Ölçekte Yayılıyor
Dünya genelinde “beyin yiyen amip” olarak bilinen Naegleria fowleri vakalarındaki artış, halk sağlığı uzmanlarını harekete geçirdi. Genellikle sıcak göller, kaplıcalar ve bakımsız havuzlarda üreyen bu tek hücreli organizma, burun yoluyla insan vücuduna girerek doğrudan beyin dokusunu hedef alıyor. Son olarak Kosta Rika seyahati dönüşünde enfeksiyon kapan 11 yaşındaki J.S.’nin hayatını kaybetmesi ve Hindistan’da tespit edilen kitlesel vakalar, ölümcül amibin yayılım alanının genişlediğini ortaya koyuyor.
Enfeksiyonun Belirtileri ve Tanı Güçlükleri
ABD’nin Florida eyaletinde ikamet eden S.S., Kosta Rika tatili sırasında doğal bir kaplıcadaki su kaydıraklarında vakit geçiren oğlu J.S.’nin ani ölüm sürecini paylaştı. Eğlenceli geçen günün ardından şiddetli baş ağrısı ve kusma şikayetleri başlayan 11 yaşındaki J.S., hastaneye kaldırıldıktan kısa süre sonra halüsinasyonlar ve nöbetler geçirmeye başladı. Primer amebik meningoensefalit (PAM) teşhisi konulan J.S., tüm tıbbi müdahalelere rağmen yoğun bakım ünitesinde yaşamını yitirdi.
Hastalığın ilk evrelerindeki belirtilerin menenjit ile yüksek oranda benzerlik göstermesi, doktorların doğru teşhisi zamanında koymasını zorlaştırıyor. Teşhisteki gecikmeler, amibin beyinde hızlıca geri dönüşü olmayan hasarlar ve ölümcül şişlikler oluşturmasına yol açıyor.
İklim Değişikliği ve Amibin Yeni Yayılım Alanları
Enfeksiyon ve Halk Sağlığı Dergisi’nin yayımladığı verilere göre, 1962 ile 2023 yılları arasında dünya genelinde çoğunluğu ABD’nin güney eyaletleri, Pakistan ve Avustralya’da olmak üzere 488 vaka bildirildi. Bu vakaların yaklaşık yüzde 97’si ölümle sonuçlandı. Ancak son 20 yılda amip, İtalya, Belçika ve Slovakya gibi Avrupa ülkelerinin yanı sıra ABD’nin soğuk kuzey eyaletlerinden Minnesota’da da görülmeye başlandı.
Kent Üniversitesi’nden moleküler parazitoloji uzmanı Dr. Anastasios Tsaousis, iklim değişikliğiyle birlikte ısınan tatlı su kaynaklarının amip aktivitesini doğrudan artırdığını belirtiyor. Dr. Tsaousis, su sıcaklığının yükselmesinin su aktivitelerine katılan insanların enfekte olma riskini artırdığını vurgulayarak küresel çapta vaka artışlarının sürebileceği uyarısında bulunuyor.
Çocuklardaki Risk Oranı ve Tedavi Gelişmeleri
Batı Sydney Üniversitesi’nden su bilimi uzmanı Profesör Ian Wright, özellikle 12 yaş civarındaki çocukların sıcak sularda daha fazla vakit geçirmeleri nedeniyle yüksek risk altında olduğunu ifade ediyor. Bilim insanları, çocuklarda burun ile beyin arasındaki fizyolojik bariyerlerin yetişkinlere göre amip geçişine karşı daha hassas olabileceğini öngörüyor.
Hindistan’ın Kerala eyaletinde yaşanan son salgında, geliştirilen erken teşhis yöntemleri ve tutarlı tedavi protokolleri sayesinde hayatta kalma oranı yüzde 50’nin üzerine çıktı. Bu durum, geçmişteki yüzde 3’lük düşük kurtulma oranının ardından amip enfeksiyonlarının tedavi edilebilirliği konusunda tıp dünyasında yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Enfeksiyondan Korunma Yolları
Naegleria fowleri sadece yüzme esnasında değil, musluk suyuyla yapılan sinüs temizliği veya dini amaçlı burun yıkama işlemleriyle de vücuda bulaşabiliyor. ABD’nin Teksas eyaletinde steril olmayan musluk suyuyla burun yıkama aparatı kullanan 71 yaşındaki bir kadının bu nedenle hayatını kaybettiği biliniyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), burun yıkama işlemlerinde kesinlikle steril, damıtılmış ya da kaynatılıp soğutulmuş su kullanılmasını tavsiye ediyor.
Uzmanlar, sıcak tatlı su kaynaklarında yüzerken suyun burna kaçmasını önlemek amacıyla burun tıkacı kullanılmasını veya başın tamamen suyun altına sokulmamasını öneriyor.
Kaynak: Bbc
