Hatice Günaslan
Enerjide Tarihi Dönüşümün Yeni Adresi: Türkiye
Yıllardır dışa bağımlılığın prangalarıyla boğuşan Türkiye enerjisi, artık kabuğunu kırıyor. Londra merkezli enerji düşünce kuruluşu Ember tarafından yayımlanan son rapor, ülkemizin sessiz ama derinden gelen büyük devrimini gözler önüne serdi. Güneşten elektrik üretimini en fazla artıran ülkeler liginde Türkiye, dünya devlerini geride bırakarak 7’nci sıraya yerleşti. Bu sadece bir istatistik değil; doğanın gücünü arkasına alan bir milletin enerjide tam bağımsızlık yolunda attığı devasa bir adımdır.
Kömürün Devri Kapanıyor, Güneş Dönemi Başlıyor
Dünya genelinde enerji haritası kökten değişiyor. Geçtiğimiz yıl küresel elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payı yüzde 33,8’e ulaşarak tarihi bir eşiği aştı. Son yüz yılın en kritik virajı dönüldü ve artık yenilenebilir enerji, kömürün hakimiyetini resmen sona erdirdi. Bu dönüşümün en güçlü motoru ise güneş oldu. Küresel çapta güneş enerjisi üretimi yüzde 30 artarak son sekiz yılın en hızlı yükselişine imza atarken, Türkiye bu rüzgarı en iyi göğüsleyen ülkelerden biri olarak öne çıktı.
Listeye baktığımızda karşımıza çıkan tablo oldukça çarpıcı. Çin, ABD, Hindistan ve Almanya gibi sanayi devlerinin hemen arkasında, listenin 7’nci sırasında Türkiye’nin adını görmek, harcanan emeklerin boşa gitmediğini kanıtlıyor. İtalya, Fransa ve Hollanda gibi Avrupa’nın lokomotif ülkelerini bile geride bırakmak, ülkemizin güneş potansiyelini ne denli akılcı kullandığının en açık göstergesidir. Türkiye, 2025 yılında elektriğinin yüzde 22’sini rüzgar ve güneşten karşılayarak, yüzde 17 olan dünya ortalamasını adeta silip süpürdü.
Faturayı Kabartan Eksik: Hidroelektrikte Kayıp Büyük
Güneş ve rüzgar cephesinde yüzümüz gülse de madalyonun diğer yüzünde bizi düşündüren bir tablo var. Türkiye, geçtiğimiz yıl kuraklığın da etkisiyle hidroelektrik üretiminde dünyada Brezilya’dan sonra en fazla düşüş yaşayan ikinci ülke oldu. Yaklaşık 18 teravatsaatlik bu devasa kayıp, maalesef ithal doğal gaz santralleriyle kapatılmak zorunda kalındı. Bu durum ise milli ekonomimize yıllık ortalama 1,8 milyar dolarlık ek bir doğal gaz faturası olarak yansıdı.
Bu nokta aslında neden daha fazla güneşe ve rüzgara yatırım yapmamız gerektiğini açıkça haykırıyor. Eğer güneş ve rüzgar kapasitemiz daha geniş olsaydı, hidroelektrikteki bu ani düşüşü cebimizden milyarlarca dolar çıkmadan, kendi yerli ve milli imkanlarımızla telafi edebilecektik. Enerji güvenliğimizin anahtarı, çatılarımıza düşen her bir güneş ışığında ve dağlarımızda esen her bir rüzgarda gizli. Türkiye’nin güneş payını son iki yılda iki katına çıkararak yüzde 10,5 seviyesine taşıması, bu yoldaki kararlılığın en somut meyvesidir.
Bölgesel Liderlik ve Geleceğe Bakış
Türkiye’nin bu başarısı sadece sınırları içinde kalmıyor. Ülkemiz artık Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya ülkeleri için ilham veren bir rol model konumunda. Bu yıl ev sahipliği yapacağımız Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi COP31, Türkiye’nin temiz enerji vizyonunu tüm dünyaya ilan edeceği bir sahne olacak. Temiz enerjiye yapılan her yatırım, sadece çevreye değil, vatandaşın gelecekteki enerji maliyetlerine ve ülkenin stratejik gücüne yapılan yatırımdır. Yerli kaynaklarımızı ne kadar çok devreye alırsak, küresel krizlere karşı o kadar dik duracağız.
