Deniz Yalçın
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Yöneticisi Alexander De Croo’nun Gazze Şeridi’ne gerçekleştirdiği ziyaret, bölgedeki insani trajedinin yalnızca askeri operasyonlarla sınırlı olmadığını, kentin fiziksel olarak silinme noktasına geldiğini kanıtladı. Bölgedeki yıkımın boyutlarını yerinde inceleyen De Croo, ortaya çıkan tabloyu “bugüne kadar gördüğü en kötü ve en acı verici manzara” olarak nitelendirirken, enkaz kaldırma çalışmalarındaki lojistik darboğazın vahametine dikkat çekti. Gazze halkı için yıkım, sadece geçmişin bir anısı değil, her gün içinde nefes almaya çalıştıkları bir hapishane halini almış durumda.
İnsani Felaketin Görünmeyen Yüzü: Patlayıcılar ve Salgın Riski
Gazze genelinde biriken devasa moloz yığınının bugüne kadar yalnızca yüzde 0,5’inin temizlenebildiğini belirten De Croo, mevcut çalışma hızıyla kentin tamamen arındırılmasının yaklaşık yedi yıl süreceği uyarısında bulundu. Bu istatistik, yalnızca teknik bir gecikme değil, aynı zamanda kronikleşen bir sağlık ve güvenlik krizini temsil ediyor. Halkın yüzde 90’ının bu moloz yığınlarının hemen yanı başında, derme çatma barınaklarda yaşam mücadelesi vermesi, asbestten kanalizasyon sızıntılarına kadar pek çok halk sağlığı sorununu tetikliyor. Uzmanlar, yıkıntılar arasında gizlenen binlerce tonluk patlamamış mühimmatın, her an yeni can kayıplarına yol açabilecek bir “saatli bomba” işlevi gördüğünü ve temizlik çalışmaları başlamadan bu riskin bertaraf edilmesinin imkansız olduğunu vurguluyor.
Barınma krizi ise içinden çıkılmaz bir hal almış durumda. De Croo’nun verilerine göre, nüfusun büyük bir çoğunluğu çadır vasfı dahi taşımayan ilkel yapılarda hayata tutunmaya çalışıyor. Gazze’nin asgari düzeyde yaşanabilir hale gelmesi için 200 bin ila 300 bin arasında yeni konuta ihtiyaç duyulduğu tahmin ediliyor. Bu, sadece bir inşaat projesi değil, bir toplumun haysiyetini ve geleceğini yeniden inşa etme girişimidir. Ancak bu sürecin önündeki en büyük engel, ekonomik imkanlardan ziyade bölgeye makine ve malzeme girişindeki katı kısıtlamalar olarak öne çıkıyor.
Diplomasi ve Lojistik Kıskacında Yeniden İnşa Mücadelesi
UNDP Yöneticisi, krizin aşılması için uluslararası toplumu ve İsrailli yetkilileri somut adımlar atmaya çağırdı. Enkaz kaldırma ekipmanlarının ve temel inşaat malzemelerinin bölgeye girişinin “güvenlik” gerekçesiyle engellenmesinin, insani yardımı felce uğrattığı belirtiliyor. De Croo, İsrail’in güvenlik kaygılarını anladıklarını ancak bu durumun BM kuruluşlarının ve sivil toplum örgütlerinin sahada hayat kurtarıcı faaliyetler yürütmesine engel teşkil etmemesi gerektiğini kararlı bir dille ifade etti.
Bölgedeki durum, Ekim 2025’te yürürlüğe girdiği belirtilen ateşkesin kırılganlığıyla daha da karmaşık bir hal alıyor. Han Yunus ve çevresinden gelen son raporlar, ateşkesin sık sık topçu ateşleriyle ihlal edildiğini ve sivil halkın güvenli liman arayışının her geçen gün daha da umutsuzlaştığını gösteriyor. Gazze, bir yandan üzerinden yedi yıl geçmesi beklenen bir enkazın altında nefessiz kalırken, bir yandan da devam eden askeri hareketliliğin gölgesinde hayatta kalmaya çalışıyor. Uluslararası toplumun bu lojistik ve insani felç halini kırmak için sergileyeceği irade, Gazze’nin bir “hayalet şehir” olmaktan kurtulup kurtulamayacağını belirleyecek tek unsur gibi görünüyor.
