NATO 3.0 Dönemi ve Atlantik’teki Anlaşmazlıklar
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), tarihi zirvelerinden birini Ankara’da gerçekleştiriyor. Bugün resmi programla başlayan zirvede, ABD Başkanı Donald Trump ile Avrupalı müttefikleri arasındaki siyasi gerilimlerin gölgesinde İttifak’ın yeni dönemi ele alınacak. Türkiye’nin ev sahipliğindeki bu buluşmada liderlerin yarın bir araya gelmesi planlanıyor.
1949 yılında kurulan ittifakın Soğuk Savaş yıllarındaki ortak savunma odaklı ilk aşaması ‘NATO 1.0’, SSCB’nin dağılmasının ardından siber güvenlik ve terörle mücadele gibi başlıklarla genişleyen süreci ise ‘NATO 2.0’ olarak tanımlanıyor. Ankara’da hayata geçmesi beklenen ‘NATO 3.0’ dönemi ise, üye ülkelerin dönüşen güvenlik ihtiyaçlarından ziyade ABD Başkanı Donald Trump’ın kişisel politikalarının bir sonucu olarak görülüyor. Göreve geldiği günden itibaren Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırması gerektiğini savunan Trump, müttefiklerini bütçelerini 2035 yılına kadar yüzde 5 seviyesine çıkarmaya ikna etmişti.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Washington ile Avrupa başkentleri arasında arabuluculuk yapmayı sürdürürken, Trump’ın Grönland’a yönelik talepleri ve ittifaktan ayrılma yönündeki tehditleri belirsizliği artırıyor. Trump’ın İran politikasında yalnız bırakıldığını savunarak olası bir çatışmada ortak savunmayı öngören 5. maddeyi uygulamayabileceğini ima etmesi, Avrupalı müttefikler arasındaki tedirginliği tırmandırıyor. Ankara’daki kritik zirve, bu görüş ayrılıklarını gidermeyi amaçlıyor.
Türkiye’nin Savunma Sanayisindeki Gücü Dikkat Çekiyor
Yaşanan bu süreç, savunma sanayisinde 10 milyar doları aşan ihracat hacmine ulaşan Türkiye için yeni işbirliklerinin kapısını aralayabilir. Sahadaki etkinliği kanıtlanmış insansız hava araçları ve 6 bin kilometre menzilli Yıldırımhan balistik füzesi gibi yerli teknolojiler, Avrupalı ortakların Ankara ile ilişkilerini güçlendirmesini sağlayabilir. Mevcut durumda İtalyan Leonardo ile Baykar ortaklığı, İspanya’ya ihraç edilen Hürjet uçakları ve Romanya’ya teslim edilen savaş gemisi gibi projeler yürüten Ankara, bu ortaklıkların kapsamını genişletmek istiyor.
Nitekim ABD Başkanı Trump, Türkiye’nin askeri gücünün önemini vurgularken, NATO Genel Sekreteri Rutte de Türkiye’nin savunma sanayisi adımlarının ittifaka katkı sağladığını belirtiyor. Fransa’nın Türkiye’ye SAMP/T uzun menzilli hava savunma sistemi satışı konusundaki çekincelerini giderme eğiliminde olması da Avrupa kanadındaki yaklaşım değişimini gösteriyor.
Ukrayna Savaşı İçin Erdoğan ve Trump’tan Ortak Girişim
Zirvenin en önemli gündem maddelerinden birini de Ukrayna savaşının geleceği oluşturuyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında bugün gerçekleşmesi beklenen baş başa görüşmede, savaşı sonlandırmaya yönelik ortak bir barış planının açıklanması öngörülüyor. İki ülkenin yaklaşık iki aydır üzerinde çalıştığı belirtilen bu taslağın taraflardan önemli tavizler talep edeceği ifade ediliyor.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin çözüm üretemediği kriz ortamında ilan edilecek bu yol haritasının, Hindistan ve Pakistan gibi ülkeler tarafından da desteklenmesi bekleniyor. Trump’ın yarın Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile de bir araya gelmesi planlanırken, ABD Başkanı dün yaptığı açıklamada NATO zirvesinde bu konuyu çözüme kavuşturmayı hedeflediklerini dile getirdi.
Kaynak: Hürriyet
