Mert Güçlü
Nükleer enerjinin geleceği ve çevre güvenliği açısından tarihi bir dönüm noktasına girildi. Finlandiya, kullanılmış nükleer yakıtların kalıcı olarak depolanacağı dünyanın ilk yer altı nükleer atık tesisi Onkalo’yu devreye almak için gün sayıyor. Yaklaşık 1,9 milyar yıllık kaya tabakasının içine inşa edilen bu devasa tesis, insanlık tarihinin en uzun vadeli çevre koruma projelerinden biri olarak kayıtlara geçmeye hazırlanıyor.
Kıyamet Senaryolarına Karşı 1,9 Milyarlık Zırh
Finlandiya’nın Eurajoki bölgesinde hayata geçirilen Onkalo projesi, yüksek seviyeli radyoaktif atıkların bertaraf edilmesinde devrim niteliğinde bir adım teşkil ediyor. Fince “mağara” anlamına gelen bu devasa yapı, yerin yüzlerce metre altında inşa edildi. Yaklaşık 6 bin 500 ton yüksek düzeyde radyoaktif uranyumu barındıracak kapasiteye sahip olan tesis, Finlandiya’da faaliyet gösteren beş nükleer reaktörden çıkacak tüm atıkları güvenli bir şekilde yutacak. Depolama süreci, yüksek mühendislik teknolojileriyle yürütülecek. Kullanılmış yakıt çubukları, korozyona karşı aşırı dayanıklı özel bakır kapsüllerin içine yerleştirilerek yer altına indirilecek. Bu kuyuların etrafı bentonit kiliyle doldurulacak ve tüneller doldukça çelik takviyeli beton tıkaçlarla tamamen mühürlenecek.
Nükleer Enerjinin En Büyük Çıkmazı Çözülüyor mu?
1950’lerden bu yana elektrik üretiminde nükleer enerjiden faydalanan insanlık, üretilen enerjinin yan ürünü olan ölümcül atıklar konusunda kalıcı bir çözüm üretememişti. Dünyanın pek çok ülkesinde bu yüksek radyoaktif atıklar, geçici havuzlarda veya yüzeydeki beton depolarda muhafaza ediliyor. Bu durum, olası savaşlar, doğal afetler veya teknik aksaklıklar durumunda devasa bir sızıntı riskini beraberinde getiriyor. Finlandiya’nın bu adımı, nükleer enerjinin en zayıf noktası olarak kabul edilen “atık yönetimi” konusunda dünyaya örnek olacak nitelikte. İsveç ve Fransa gibi ülkeler de benzer projeler üzerinde çalışıyor ancak Finlandiya, sistemi pratik uygulamaya geçiren ilk aktör olarak liderliği elinde tutuyor.
1 Milyon Yıllık Gelecek Planı ve Olası Riskler
Onkalo projesinin inşasına 2004 yılında başlandı ve bugüne kadar yaklaşık 1 milyar euro bütçe harcandı. Tesisin yer altındaki tünel ağının en az 100 yıl boyunca aktif olarak kullanılması planlanıyor. Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Kurumu (STUK) uzmanları, projenin güvenlik analizlerini yaparken akılalmaz bir zaman dilimini göz önünde bulundurduklarını belirtiyor. Tam 1 milyon yıllık gelecek senaryoları üzerine kurulan güvenlik simülasyonlarında, gelecekte yaşanabilecek buzul çağları, kıtasal kaymalar ve şiddetli depremler dahi hesaba katıldı. Bazı çevre örgütleri projenin yüz bin yıllık zaman diliminde tahmin edilemez riskler barındırdığını savunarak projeye mesafeli yaklaşsa da, Finlandiya halkı ve karar alıcı mekanizmalar bu yöntemin mevcut seçenekler arasındaki en güvenli yol olduğu konusunda hemfikir.
Kaynak: Hürriyet
