Ceyhun Demirbaş
Yeni Dünya Düzeninde İlk Ciddi Çatlak
Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de toplanan BRICS Dışişleri Bakanları, iki günlük maratonun ardından masadan elleri boş kalktı. Beklenen ortak bildiri, üyeler arasındaki derin fikir ayrılıkları nedeniyle bir türlü imzalanamadı. Görünüşte diplomatik bir pürüz gibi duran bu durum, aslında küresel ekonomik dengelerin ne kadar pamuk ipliğine bağlı olduğunu bir kez daha kanıtladı. Ülkelerin kendi çıkarları, ortak hareket etme motivasyonunun önüne geçti ve blok içindeki fay hatları iyice belirginleşti.
Gazze ve Kızıldeniz Krizi Masayı Dağıttı
Toplantının perde arkasında yaşanan gerginliğin ana kaynağı Orta Doğu ve deniz güvenliği oldu. Hindistan tarafından yapılan resmi açıklamada; Gazze, Kızıldeniz ve Bab el-Mandeb Boğazı’ndaki güvenlik meselelerinde bir türlü uzlaşı sağlanamadığı belirtildi. Hatta taslak metne, bir üyenin bazı bölümlere şerh düştüğüne dair özel bir not eklendi. Bu gizemli üyenin itirazları, BRICS’in Batı’ya karşı tek bir ses olma iddiasına ağır bir darbe vurdu. Egemenlik hakları ve sivil altyapının korunması gibi temel kabul edilen konularda dahi uzlaşamayan bir blok görüntüsü ortaya çıktı.
Vatandaşın Cebini Nasıl Etkileyecek?
Peki, binlerce kilometre ötedeki bu imza krizi bizim çarşı pazarımızı neden ilgilendiriyor? BRICS, Batı hegemonyasına karşı bir ekonomik kale olarak görülüyordu. Ancak ticaretin can damarı olan Kızıldeniz ve enerji koridorları konusunda bile anlaşamayan bir yapı, küresel enflasyonla mücadelede zayıf kalır. Nakliye rotalarındaki belirsizlik sürdükçe, gemilerin yolu uzuyor, sigorta maliyetleri katlanıyor. Bu da ithal ürünlerin fiyatındaki güvenlik priminin düşmemesi demek. Yani diplomatik masadaki her hayır, aslında bizim raflardaki etiketlere zam olarak geri dönüyor. Lojistik maliyetlerin düşmesi için gereken siyasi irade bu zirvede sınıfta kaldı.
Alternatif Blok Hayali Başka Bahara mı Kaldı?
Yıllardır doların saltanatı bitecek sloganlarıyla takip edilen bu oluşum, henüz kendi içinde bir asgari müşterek bulabilmiş değil. Deniz güvenliği gibi stratejik konularda yaşanan bu kopuş, ortak para birimi veya devasa gümrük muafiyetleri gibi daha karmaşık ekonomik hedeflerin ne kadar uzak olduğunu gösteriyor. Yatırımcı güveni için istikrar şarttır; ancak BRICS cephesinden gelen bu son sinyaller, bloğun henüz kurumsal bir olgunluğa erişemediğini fısıldıyor. Dünya ekonomisi çok kutuplu bir yöne evrilirken, bu kutupların arasındaki sürtünme ve kararsızlık en çok gelişmekte olan ülkelerin cüzdanını hırpalıyor. Bu masa dağılmasa da sallanıyor, faturayı ise yine istikrar bekleyen piyasalar ödüyor.
