Hülya Çetin
Uluslararası Hukuk ve Cezasızlık Tehdidi
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Güvenlik Konseyi’nde yaptığı konuşmada, küresel güvenlik mimarisinin ve uluslararası hukukun karşı karşıya kaldığı en büyük tehditleri sıraladı. Guterres, örgütün kuruluşundan bu yana dünya genelinde en yüksek çatışma oranına ulaşıldığını belirterek, cezasızlık kültürünün hızla yayıldığı uyarısında bulundu.
Genel Sekreter, BM Şartı’nın insanlık için bir ‘hayatta kalma rehberi’ olduğunu vurgulayarak, büyük ya da küçük tüm devletlerin adalet ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiğinin altını çizdi. Bugün gelinen noktada, uluslararası hukuka duyulan saygının ciddi şekilde aşındığını belirten Guterres, temel ilkelerin göz ardı edildiğini ve ihlallerin cezasız kaldığını ifade etti. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından küresel barışı korumak amacıyla inşa edilen bu yapının, günümüzün asimetrik tehditleriyle mücadelede yetersiz kaldığı gözler önüne seriliyor. Guterres’in açıklamaları, küresel güçlerin kendi çıkarları doğrultusunda uluslararası normları esnettiği bir döneme işaret ediyor.
Küresel Çatışma Noktaları ve Silahlanma Yarışı
Konuşmasında dünyadaki sıcak çatışma bölgelerine dikkat çeken Guterres; Rusya ve Ukrayna arasındaki gerilimin tırmandığını, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının arttığını ve Gazze’deki ateşkes girişimlerinin sürekli sekteye uğradığını hatırlattı. ABD ve İran arasındaki Körfez geriliminin de küresel istikrarsızlığı tetiklediğini belirten Genel Sekreter, hız kazanan silahlanma yarışının insan haklarını doğrudan hedef aldığını söyledi. Bu durumun, barış ve ekonomik kalkınma arasındaki hassas dengeyi tamamen bozduğunu ekledi.
Afrika’nın Temsil Edilmemesi Tarihi Bir Adaletsizlik
Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nin mevcut ekonomik ve askeri krizler sebebiyle ulaşılamaz bir noktaya geldiğini ifade eden Guterres, gelişmekte olan ülkelerin ağır borç yükleri altında ezildiğini belirtti. Çözüm için BM Güvenlik Konseyi’nin yapısında köklü bir reforma gidilmesi gerektiğini savunan Genel Sekreter, mevcut yapının bugünün jeopolitik gerçeklerini yansıtmadığına dikkat çekti.
1945 yılının şartlarına göre tasarlanan beş daimi üyeli veto sistemi, bugün milyarlarca insanın yaşadığı coğrafyaların sesini küresel karar mekanizmalarının dışına itiyor. Guterres, konseyde Afrika kıtasının daimi bir temsilcisinin bulunmamasını ‘tarihi bir adaletsizlik’ olarak nitelendirerek, bu durumun BM’nin meşruiyetine ve etkinliğine zarar verdiğini vurguladı. Özellikle Afrika ve Latin Amerika gibi bölgelerin karar alma süreçlerindeki eksikliği, küresel adalet arayışını sekteye uğratıyor.
Kaynak: Hürriyet
