Mehmet Ertürkler
Jeopolitik Satranç Tahtasında Yeni Perde
Avrupa’nın savunma vizyonu, NATO’nun gölgesinden sıyrılıp kendi bağımsız yolunu çizme arayışıyla yeni bir boyuta evriliyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile vardığı askeri mutabakat, sadece bir iş birliği protokolü değil, Doğu Akdeniz’deki dengeleri kökten sarsacak bir stratejik hamle niteliği taşıyor. NATO’ya alternatif bir güvenlik kalkanı oluşturma hedefindeki Paris yönetimi, Ortadoğu’nun enerji koridorlarına hakim olabilmek adına geçtiğimiz yüzyılda kaybettiği nüfuzunu geri kazanmak için Kıbrıs’ı kalıcı bir askeri üs haline getirmeye hazırlanıyor.
Kalıcı Yerleşim İçin SOFA İmzası Atılıyor
Güney Kıbrıs’taki gayri resmi AB zirvesinde bir araya gelen Macron ve Rum lider Nikos Hristodulidis, Kuvvetler Statüsü Sözleşmesi (SOFA) olarak bilinen ve yabancı bir ordunun başka bir ülkede yasal zırhla barınmasını sağlayan anlaşmayı haziran ayında Paris’te resmileştireceklerini duyurdu. Bu hamle, Fransız askerlerinin adada geçici değil, kalıcı bir güç olarak konuşlanmasının önünü açıyor. Macron, Rum ordusunun savunma altyapısının modernize edileceğini ve stratejik Mari (Tatlısu) kasabasındaki deniz üssünün AB fonlarıyla genişletileceğini belirterek, bölgedeki varlıklarını perçinleyeceklerinin sinyalini verdi.
Garantörlük Anlaşması ve Hukuki Kriz Kapıda
Fransa’nın adaya asker çıkarma kararı, 1960 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluş temellerini oluşturan ve Türkiye, İngiltere ile Yunanistan’ın garantörlüğüne dayanan uluslararası anlaşmalara açık bir meydan okuma niteliği taşıyor. Söz konusu anlaşmalar, adada garantör devletler dışında herhangi bir yabancı askeri gücün bulunmasını kesin bir dille yasaklıyor. Rum yönetiminin tek taraflı olarak Fransa ile böyle bir bağ kurması, uluslararası hukuk zemininde büyük bir çatlağa yol açarken, Doğu Akdeniz’deki kırılgan barış ortamını daha da gerginleştiriyor. Uzmanlar, bu adımın Türkiye’nin bölgedeki hakları ve garantörlük statüsü üzerindeki baskıyı artırmayı hedeflediğini vurguluyor.
İran-İsrail Hattındaki Gerilim Bahane mi?
Fransa’nın bu hızlandırılmış askeri iştahının arkasında, bölgede tırmanan İran-İsrail gerilimi yatıyor. Geçtiğimiz aylarda İngiliz Ağrotur Üssü’ne isabet eden bir dron saldırısını fırsat bilen Paris, Rum kesimine kısa menzilli füze sistemleri ve hava savunma birlikleri sevk ederek zemini hazırlamıştı. Şimdi ise bu durum kalıcı bir askeri garnizona dönüştürülüyor. Rum lider Hristodulidis bu varlığın ‘barışçıl amaçlarla’ olduğunu iddia etse de, askeri kapasite artırımı ve genişletilen deniz üsleri, bölgenin çok yakında büyük güçlerin güç gösteri alanına dönüşeceğini kanıtlıyor.
AB’nin Yeni Ekonomik Rotası: Tek Pazar
Zirvenin bir diğer boyutu ise ekonomik bağımsızlık üzerine şekillendi. ‘Tek Avrupa, Tek Pazar’ vizyonuyla hareket eden AB liderleri, petrol bağımlılığını azaltmak ve iç ticaretteki bürokratik engelleri kaldırmak adına 2027 sonuna kadar geçerli olacak bir yol haritası belirledi. Ancak askeri hareketliliğin gölgesinde kalan bu ekonomik vaatler, Akdeniz’deki askeri kamplaşmanın yanında ikincil bir planda kalıyor gibi görünüyor. Fransa’nın adadaki kalıcı varlığı, önümüzdeki yıllarda sadece savunma değil, enerji güvenliği ve deniz yetki alanları konusunda da yeni krizlerin fitilini ateşleyebilir.
