Bahar Çatalbaş
ABD’nin Tel Aviv Büyükelçiliği tarafından alınan son karar, Orta Doğu’da diplomatik bir pimi çekilmiş bomba etkisi yarattı. Hamas, yaptığı sert açıklamada bu adımı “tehlikeli bir emsal” olarak nitelendirirken, Washington’ın işgal altındaki topraklarda İsrail egemenliğini fiilen tanıdığını ve bölgedeki demografik yapıyı değiştirmeye yönelik adımlara çanak tuttuğunu vurguladı. Söz konusu hamle, sadece bir bürokratik prosedür değil, Batı Şeria’nın geleceğine yönelik stratejik bir işgal onayı niteliği taşıyor.
Batı Şeria’da Konsolosluk Faaliyeti: Fiili İlhak Hamlesi
ABD Büyükelçiliği, 27 Şubat itibarıyla Kudüs’ün güneyinde yer alan ve uluslararası hukuka göre yasa dışı kabul edilen Efrat yerleşim biriminde konsolosluk hizmeti vermeye başlayacağını duyurdu. Bunu takiben, önümüzdeki iki ay içerisinde Beitar Illit yerleşiminde de saha ziyaretleri gerçekleştirileceği açıklandı. Hamas, bu faaliyetlerin “ABD vatandaşlarına ulaşmak” kılıfı altında, Batı Şeria’daki toprak gasplarını meşrulaştırma operasyonu olduğunu savunuyor. Bu durum, İsrail’in bölgedeki Yahudileştirme planlarıyla doğrudan uyum gösteren bir politika değişikliği olarak okunuyor.
Batı Şeria, coğrafi olarak yaklaşık 5 bin 640 kilometrekarelik bir alanı kapsayan ve 1967’den bu yana İsrail işgali altında bulunan kritik bir bölgedir. Bölge, uluslararası topluma göre Filistin devletinin ana gövdesini oluştururken, inşa edilen yasa dışı yerleşim birimleri bu bütünlüğü parçalamaktadır. Efrat gibi stratejik noktalar, Filistinlilerin hareket alanını kısıtlarken, ABD’nin bu bölgelere resmi hizmet götürmesi, uluslararası hukuk normlarının açıkça ihlal edilmesi anlamına gelmektedir. Bu tür adımlar, Türkiye’nin de dahil olduğu pek çok devletin savunduğu ‘iki devletli çözüm’ vizyonunu tamamen devre dışı bırakma riski taşımaktadır.
Uluslararası Hukuk ve Diplomatik Çelişkiler Yumağı
Hamas’ın açıklamasındaki en çarpıcı noktalardan biri, ABD’nin kendi resmi dış politikasıyla düştüğü derin çelişkidir. Biden yönetimi her ne kadar Batı Şeria’nın ilhakına karşı olduğunu beyan etse de, sahadaki bu uygulamalar fiili bir ilhakı desteklemektedir. Uluslararası adli süreçler ve Birleşmiş Milletler kararları, işgal altındaki topraklarda yapılacak her türlü kalıcı yapıyı veya bu yapıları tanıyan idari işlemleri hukuk dışı saymaktadır. Ancak Washington, büyükelçilik yetkililerini yerleşim birimlerine göndererek, bu bölgelerin idari statüsünü İsrail’in bir parçasıymış gibi kabul ettiğini ilan etmiş oluyor.
Toplumsal etkiler açısından bakıldığında, bu karar Filistin halkı üzerindeki baskıyı ve mülksüzleştirme kaygılarını artırmaktadır. Bölgedeki güvenlik uzmanları, bu tür siyasi manevraların sahada gerilimi tırmandırabileceği ve çatışma riskini mobilize edebileceği konusunda uyarıyor. Filistin toprakları üzerindeki baskıların durdurulması için uluslararası toplumun acil müdahale etmesi gerektiğini vurgulayan Hamas, Washington’un bu hamlesinin barış umutlarına vurulmuş bir darbe olduğunu ifade ediyor. Gelinen noktada, diplomatik nezaket kurallarının ötesine geçen bu süreç, bölgedeki hukuksuzluğun kurumsallaşması tehlikesini barındırıyor.
