Hülya Çetin
Sızdırılan 14 Maddelik Belge Ortadoğu’yu Salladı
Küresel diplomaside kartlar yeniden dağıtılıyor. İran devlet televizyonu, İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda hazırlanan 14 maddelik bir mutabakat zaptının çerçevesine ulaştı. Resmi olmayan bu ilk taslak belge, bölgedeki dengeleri kökten değiştirebilecek kritik detaylar barındırıyor. Küresel enerji koridorlarını doğrudan ilgilendiren bu hamle, sadece iki ülkeyi değil, tüm dünya piyasalarını yakından ilgilendiriyor.
Deniz Ablukası Kalkıyor ve Askerler Çekiliyor
Sızan belgedeki en dikkat çekici maddelerden biri, ABD’nin İran’a yönelik uyguladığı deniz ablukasını kaldırma taahhüdü oldu. Buna karşılık Tahran yönetimi de ticari gemi geçişlerini bir ay içerisinde gerilim öncesi seviyeye döndürmeyi kabul etti. Askeri gemilerin kapsam dışı tutulduğu bu taslakta, gemi geçişlerinin yönetimi ve rotasının İran ile Umman işbirliğiyle yürütülmesi öngörülüyor. Bu durum, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik mimarisini tamamen değiştirebilir.
Askeri Güçlerin Çekilmesi Tartışma Yaratıyor
Taslağın en pürüzlü noktalarından biri ise ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi konusu. Belgede Washington yönetiminin İran çevresindeki askeri varlığını azaltmayı taahhüt ettiği belirtilse de bu çekilmenin sınırları henüz netleşmedi. Müzakerelerde, çekilmenin bölgeye sonradan sevk edilen takviye kuvvetleri mi yoksa mevcut kalıcı üslerde konuşlu askeri birlikleri mi kapsayacağı sorusu diplomatik bir düğüm olarak masada duruyor.
60 Günlük Kritik Süreç ve Doğrulama Şartı
Eğer taraflar 60 gün içinde nihai bir uzlaşmaya varabilirse, hazırlanan bu mutabakat Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından bağlayıcı bir karar haline getirilecek. Ancak Tahran cephesi temkinli duruşunu koruyor. İslamabad mutabakat zaptı çerçevesinin henüz kesinleşmediğini vurgulayan İranlı yetkililer, ABD’nin taahhütlerini somut ve doğrulanabilir şekilde yerine getirmediği sürece hiçbir pratik adım atmayacaklarını net bir dille ifade ediyor. Geçmişteki anlaşma iptallerinden ders çıkaran İran, bu kez işi şansa bırakmak istemiyor.
Kaynak: Hürriyet
