Recep Alçın
Küresel Ticaret Savaşlarında Tarihi Geri Dönüş
Küresel ticaretin dengelerini değiştiren ve yıllardır süregelen vergi savaşlarında bugün kritik bir eşik aşılıyor. Amerika Birleşik Devletleri Gümrük ve Sınır Muhafaza Birimi (CBP), Trump döneminden bu yana tartışma konusu olan ve milyarlarca dolarlık birikime yol açan gümrük tarifelerinin iadesi için düğmeye bastı. Bugün itibarıyla devreye giren yeni sistem, sadece Amerikan şirketlerini değil, ABD ile ticaret yapan binlerce tedarikçiyi ve dolaylı olarak küresel piyasaları etkileyecek devasa bir sermaye akışını temsil ediyor.
Söz konusu iade süreci, alelade bir bürokratik işlemden çok daha fazlasını ifade ediyor. Yüksek Mahkeme’nin, Başkanın tarife koyma yetkisini sınırlayan tarihi kararı sonrası, haksız yere tahsil edildiği hükmedilen vergiler artık sahiplerine iade ediliyor. Bu durum, nakit akışı sıkışıklığı yaşayan ithalatçılar için kelimenin tam anlamıyla bir can suyu niteliği taşıyor.
CAPE Sistemi ile 166 Milyar Dolarlık Havuz Erişime Açıldı
CBP tarafından hayata geçirilen Gümrük Girişlerinin Konsolide Yönetimi ve İşlenmesi (CAPE) aracı, bu devasa geri ödeme sürecinin ana kumanda merkezi olarak konumlandırıldı. Daha önce parça parça ve karmaşık yollarla yapılan iade talepleri, artık bu konsolide sistem üzerinden tek bir beyanla yönetilebilecek. Sistemin ilk aşaması bugün resmen aktif hale gelirken, gümrük müşavirleri ve ithalatçılar sisteme akın etmeye başladı.
Resmi veriler, iade bekleyen toplam tutarın 166 milyar dolar gibi astronomik bir seviyeye ulaştığını gösteriyor. Bu rakam, birçok ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasından bile daha büyük. Şu ana kadar yaklaşık 56 bin ithalatçının elektronik başvuru sürecini tamamladığı ve toplamda 127 milyar dolarlık kısmın ödenmeye hazır hale getirildiği belirtiliyor. Ancak bu paraya ulaşmak sanıldığı kadar kolay olmayabilir; zira sistemin açılmasıyla birlikte teknik aksaklıklar da baş göstermeye başladı.
Şirketler İçin Kritik 45 Günlük Süreç Başladı
Sistemin devreye girmesiyle birlikte başvuruların incelenme süreci de hız kazandı. Yetkililer, bir dosyanın işleme alınması ve neticelenmesi için 45 günlük bir süre öngörüyor. Ancak stratejistler, bu sürenin yığılmalar nedeniyle uzayabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle teknik altyapıdaki anlık kopmalar ve veri girişindeki yoğunluk, iadesini erken almak isteyen şirketler için ciddi bir engel teşkil edebilir.
Bu gelişme, ticaret dünyasında ‘fırsatı kaçırma korkusunu’ da beraberinde getirdi. Binlerce davanın birleşmesiyle oluşan bu dev fonun paylaşımı, titiz bir takip gerektiriyor. Eğer şirketler başvurularını eksiksiz ve sistemin gerektirdiği formatta yapmazlarsa, milyarlarca dolarlık bu pastadan pay alma haklarını bürokratik labirentlerde kaybedebilirler. Ticaret Mahkemesi’ndeki dosyaların kabarık olması, sürecin her aşamasının stratejik bir titizlikle yönetilmesini zorunlu kılıyor.
Vatandaş ve Sektör Temsilcileri İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu iadeler sadece büyük şirketlerin bilançolarını düzeltmekle kalmayacak, aynı zamanda ürün maliyetlerinde de bir rahatlama ihtimalini doğuracak. Gümrük vergilerinin geri alınması, maliyetlerin düşmesi ve dolayısıyla tüketiciye yansıyan fiyatlarda bir gevşeme umudu yaratıyor. Stratejik açıdan bakıldığında, 2026 yılının bu ilk yarısı, küresel ticaretin finansal olarak yeniden yapılandığı bir dönem olarak tarihe geçecek gibi görünüyor. Şirketlerin bu ‘altın fırsatı’ değerlendirip değerlendiremeyeceğini ise önümüzdeki haftalarda sistemin performansı belirleyecek.
