Barış Kocabaş
Ramazan ayının manevi iklimi, bu yıl Aksaray sokaklarında fahiş fiyat artışlarının ve denetimsizliğin gölgesinde kalıyor. Gıda enflasyonunun dizginlenemediği ve mutfaklardaki yangının her geçen gün büyüdüğü ülkemizde, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan kağıt üzerindeki rakamlar, sahadaki acı gerçeklerle taban tabana zıt bir tablo çiziyor. Aksaray’daki bazı yerel marketlerde bir kilo domatesin fiyatının 150 lirayı aşması, hem vatandaşın sabrını taşırdı hem de piyasadaki denetim mekanizmalarının işlevselliğini bir kez daha tartışmaya açtı.
“Ramazan ayı girdiğinden beri ortada bir tane bile denetim ekibi görmedik” diyen vatandaşlar, özellikle yerel işletmeler ile ulusal zincir marketler arasındaki devasa fiyat farklarına dikkat çekiyor. İldeki iki market arasında aynı ürün için 100 liraya yakın fark bulunması, Aksaray halkının ekonomik olarak adeta bir kıskaca alındığını kanıtlar nitelikte. Sosyal huzuru tehdit eden bu fiyat istikrarsızlığı, dar gelirli ailelerin temel gıda maddelerine erişimini imkansız hale getiriyor.
Denetim Mekanizmaları ve Hukuki Süreçlerin İşleyişi
Türkiye Cumhuriyeti hukuk sisteminde fahiş fiyat artışı ve stokçulukla mücadele, belirli yasal çerçevelere bağlanmıştır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Ticaret İl Müdürlükleri bünyesindeki denetmenler ve Belediye Zabıta ekipleri, etiket kontrollerini yapmakla mükelleftir. Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu, piyasada serbest rekabeti bozan ve fahiş kâr hırsıyla hareket eden işletmelere karşı ağır idari para cezaları uygulama yetkisine sahiptir. Ancak Aksaray’da yükselen feryatlar, bu denetimlerin sadece kağıt üzerinde kaldığını ve sahaya yansıtılmadığını gösteriyor.
Bir bölgenin ekonomik refahı, o bölgedeki yerel idarecilerin ve mülki amirlerin piyasa gözetimindeki kararlılığıyla doğrudan ilişkilidir. Aksaray gibi tarım koridorunun merkezinde yer alan bir ilde, nakliye maliyetlerinin görece daha düşük olması beklenirken fiyatların bu seviyeye çıkması, lojistik bir zorunluluktan ziyade bir denetim zafiyeti olarak yorumlanmaktadır. Vatandaşlar, yetkililerin klimalı odalarından çıkıp pazarın ve marketin nabzını tutmasını bekliyor.
Toplumsal Etkiler ve Alınması Gereken Güvenlik Önlemleri
Gıda fiyatlarındaki bu kontrolsüz yükseliş, sadece bireysel bir mağduriyet yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda toplumsal güven duygusunu da zedeliyor. Halkın devletin denetleyici gücüne olan inancının sarsılması, uzun vadede daha büyük sosyo-ekonomik sorunlara yol açabilir. Bu noktada, ALO 175 Tüketici Hattı ve Haksız Fiyat Artışı (HFA) şikayet sistemlerinin daha aktif kullanılması teşvik edilmeli; ancak asıl görev, fiyatların raydan çıkmasına göz yuman idari mekanizmalara düşmektedir.
Sonuç olarak, Aksaray’da yaşanan bu “domates krizi”, bir gıda maddesinin fiyatından çok daha fazlasını ifade ediyor. Bu, halkın sofrasındaki ekmeğin ve huzurun korunması meselesidir. Yetkililerin ölü taklidi yapmayı bırakıp, fırsatçılık ve vurgun düzenine karşı hukuki yaptırımları en sert şekilde uygulaması, toplumsal adaletin gereğidir. Aksi takdirde, her Ramazan ayında tekrarlanan bu soygun düzeni, halkın hafızasında derin yaralar açmaya devam edecektir.
