Deniz Yalçın
Raylarda Hız Var, Ödemelerde El Freni Çekili
Türkiye’nin ulaşım vizyonunda çığır açması beklenen Ankara–İzmir Yüksek Hızlı Tren (YHT) projesinde, rayların üzerine kara bir bulut çöktü. Afyonkarahisar’ın Sinanpaşa ilçesindeki şantiyede ter döken yüzlerce işçi ve taşeron firma sahibi, aylardır süregelen sessiz bekleyişlerini yüksek sesli bir isyana dönüştürdü. Modern ulaşımın sembolü olan bu dev yatırımda, finansal akışın orta çağ temposuna bürünmesi sabırları taşırdı. Teknolojinin son imkanlarıyla inşa edilen hat, konu işçi haklarına geldiğinde maalesef sınıfta kalmış görünüyor.
“Dilenci Değil, Alın Terimizin Peşindeyiz”
Şantiye önünde toplanan kalabalığın ortak bir cümlesi vardı: “Dilenciye döndük.” Projenin Sinanpaşa etabında hizmet veren yerel esnaf ve işçiler, sürekli bir oyalama taktiğiyle karşı karşıya kaldıklarını belirtiyor. “Bugün yatacak, yarın hesapta” vaatlerinin birer masal gibi anlatıldığı şantiyede, çalışanlar artık somut bir muhatap bulamamaktan şikayetçi. Ev kiralarından kredi borçlarına kadar her alanda sıkışan işçiler, devasa bir devlet projesinin mutfağında açlık sınırıyla imtihan ediliyor. Yatırımın büyüklüğü ile işçinin cebine giren sıfır liranın yarattığı ironi, Sinanpaşa’nın tozlu yollarında yankılanıyor.
Esnafın Feryadı: Araçlar Satıldı, Umutlar Tükendi
Krizin en trajik kısmını ise bölgenin yerel dinamikleri oluşturuyor. Şantiyenin personel servis yükünü omuzlayan Afyonkarahisarlı işletmeciler, kendi personellerinin maaşlarını ödeyebilmek için ellerindeki avuçlarındaki mal varlıklarını birer birer elden çıkarıyor. Servis firması sahibi Osman Aslan’ın ifadeleri, aslında sistemin nasıl bir tıkanıklık içinde olduğunu kanıtlar nitelikte. Kendi işçisini mağdur etmemek için mülkünü satan bir esnafın, dev bir projeden hakkını alamaması sadece finansal bir hata değil, aynı zamanda etik bir çöküşün de habercisi. Büyük taşeronlara ödemeler yapılırken yerel halkın ve küçük esnafın adeta ‘unulması’, bölgede büyük bir hayal kırıklığı yaratmış durumda.
YHT Projesi Durma Noktasında: Kim Çözüm Üretecek?
Sadece insan hakları değil, projenin geleceği de büyük bir risk altında. Ödeme alamadığı için sahadan çekilen taşeron firmalar nedeniyle şantiyedeki çalışmaların neredeyse durma noktasına geldiği iddia ediliyor. Ankara ve İzmir’i birbirine bağlayacak olan bu dev zincirin, halkalarından birinin kopması tüm takvimi altüst edebilir. Mağdur kesim, şimdi gözlerini Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na dikmiş durumda. Yaklaşan Kurban Bayramı öncesi evine bir parça huzur götürmek isteyen yüzlerce insan, ‘müjde’ değil, sadece hak ettikleri alın terinin karşılığını bekliyor. Modern rayların altındaki bu derin çatlağın nasıl onarılacağı ise henüz belirsizliğini koruyor.
