Osman Pınarbaşı
Erken Yaşta Dijital Cihazlara Maruz Kalma Tehlikesi
Yeşilay Genel Başkanı Mehmet Dinç, bağımlılıkla mücadelede yeni ve endişe verici bir gerçeğe dikkat çekti. Konya’da, Yeşilay Danışma Merkezi danışanlarının eserlerinin sergilendiği bir etkinliğin açılışında konuşan Dinç, özellikle çocukların 1-2 yaşından itibaren dijital tabletlerle bilinçsiz, rehbersiz ve kontrolsüz etkileşiminin bağımlılık için sağlam bir zemin hazırladığını ifade etti. Bu durum, günümüz toplumunda giderek büyüyen bir endişe kaynağı olarak öne çıkıyor ve ailelerin dijital cihaz kullanımı konusunda çok daha dikkatli olmaları gerektiğini gösteriyor.
Bağımlılıkla Mücadelede Değişen Dinamikler
106 yıldır Türkiye’de bağımlılıkla mücadele eden Yeşilay, kuruluşundan bu yana bağımlılık türlerinde ve tehditlerinde büyük değişimler yaşandığını belirtiyor. Geçmişte daha çok sigara, alkol ve madde bağımlılıkları ön plandayken, günümüzde teknolojik gelişmelerle birlikte kumar, sosyal medya ve oyun bağımlılığı gibi davranışsal bağımlılıklar da toplumun önemli sorunları arasına girdi. Mehmet Dinç, bu yeni bağımlılık türlerinin tüm dünyada büyük sıkıntı yarattığını ve bu nedenle Yeşilay’ın faaliyetlerini daha da yoğunlaştırması gerektiğini vurguladı. Kurum, sadece geleneksel bağımlılıklarla değil, çağın getirdiği yeni risklerle de kapsamlı bir mücadele yürütüyor.
Çapraz Bağımlılık ve Zincirleme Etki
Dinç’in üzerinde durduğu önemli konulardan biri de ‘çapraz bağımlılık’ kavramıydı. Bir bağımlılığın, kişiyi diğer bağımlılıklara karşı daha savunmasız hale getirdiğini belirten Dinç, “Hiçbir bağımlılık masum değildir” sözleriyle tehlikenin boyutunu ortaya koydu. Genellikle sigarayla başlayan bu süreç, zamanla madde bağımlılığına veya diğer davranışsal bağımlılıklara geçişi kolaylaştırabiliyor. Bu durum, bağımlılığın sadece tek bir madde veya davranışla sınırlı kalmayıp, bireyin tüm yaşamını etkileyebilecek zincirleme bir reaksiyona yol açabileceğini gösteriyor. Erken yaşta edinilen dijital cihaz bağımlılığı da bu zincirin ilk halkası olma potansiyeli taşıyor.
Kapsamlı Mücadele ve Yasal Düzenlemeler
Yeşilay, bağımlılıkla mücadelede sadece eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarıyla kalmıyor, aynı zamanda çeşitli bakanlıklarla iş birliği yaparak yasal ve yapısal çözümler üretmeye çalışıyor. Uyuşturucu bağımlılığıyla ilgili zorunlu tedavi konusundaki girişimlerin kısa sürede sonuçlanması beklenirken, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile sosyal medya ve oyun bağımlılığına karşı ortak projeler yürütülüyor. Ayrıca, Sağlık Bakanlığı’nın tütünle ilgili, özellikle pasif içicilerin haklarını koruyan yeni düzenlemesinin yakın zamanda Meclis’ten geçeceği belirtildi. Bu tür yasal adımlar, bağımlılıkla mücadelede önemli bir dönüm noktası oluşturarak, bireyleri ve toplumu koruma altına almayı hedefliyor.
Ebeveynlere Büyük Sorumluluk Düşüyor
Milli Eğitim Bakanlığı ile iş birliği içinde anaokullarından itibaren akran eğitimleri, Yeşilay kampları ve Sağlıklı Yaşam Ligleri gibi programlarla çocukları ve gençleri bağımlılıklara karşı koruma altına alan Yeşilay, 3 milyon anne babaya ulaşarak ‘bağımlılıktan koruyan aile modeli’ni anlatıyor. Ancak Dinç, özellikle 1-2 yaş aralığındaki çocukların dijital ekran kullanımında ebeveyn denetiminin hayati önem taşıdığını vurguluyor. Bu yaş grubuna doğrudan eğitim vermenin zorluğu nedeniyle, annelerin ve babaların bilinçlendirilmesi, çocukların ekran sürelerinin ve içeriklerinin kontrol edilmesi, ayrıca geniş aile ve sosyal çevreyle daha fazla etkileşim kurmalarının sağlanması, çocukları bağımlılığın pençesinden kurtarmada kilit rol oynuyor. Ekran süresi kısıtlamasının tek başına yeterli olmadığını, sosyal bağların güçlendirilmesinin esas olduğunu altını çizdi. Bu yaklaşım, sadece bağımlılıkları engellemekle kalmayıp, çocukların sağlıklı ve dengeli bir gelişim göstermelerine de katkı sağlayacaktır.
