Erkan Dönmez
Gerilim Tırmanıyor: Nahçıvan’a Hain Saldırı
Azerbaycan, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ne İran topraklarından yapılan insansız hava aracı (İHA) saldırılarını sert bir dille kınayarak, Tahran’a karşı misilleme hazırlığına girişti. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev başkanlığında toplanan Azerbaycan Güvenlik Konseyi’nde, bu saldırılar ‘terör eylemi’ olarak tanımlandı ve faillerin derhal cezalandırılması talep edildi. Nahçıvan Uluslararası Havalimanı ile Şekerabad köyündeki bir okul yakınlarına düşen İHA’lar, havalimanı binasına zarar verirken, dört sivilin de yaralanmasına neden oldu. Bu kabul edilemez ihlal, iki ülke arasındaki ilişkilerde derin bir kırılmaya yol açarken, Azerbaycan’ın bölgedeki güvenliği konusunda yeni bir dönemi başlatma kararlılığını gösteriyor.
Stratejik Bir Bölgeye Yönelik Tehlikeli Adım
Nahçıvan, Azerbaycan’ın ana karasından Ermenistan tarafından ayrılan, stratejik öneme sahip bir eksklavdır. Türkiye, İran ve Ermenistan ile sınırları bulunan bu bölge, Azerbaycan’ın batı ile bağlantısı için hayati bir koridor potansiyeli taşımaktadır. Bu coğrafi konum, Nahçıvan’ı sadece Azerbaycan için değil, bölgesel enerji ve ticaret rotaları açısından da kritik kılmaktadır. İran’dan gelen saldırının sivil hedefleri seçmesi ve bu stratejik bölgede gerçekleştirilmesi, sadece bir terör eylemi olmanın ötesinde, Azerbaycan’ın toprak bütünlüğüne ve bölgesel istikrara yönelik ciddi bir meydan okuma olarak algılanmaktadır. Bu durum, Bakü’nün güvenliğini tehdit eden her türlü girişime karşı kararlı bir duruş sergileme ihtiyacını pekiştirmiştir.
Kızıl Hat: Geçmişteki Saldırılar ve Aliyev’in Kararlılığı
Cumhurbaşkanı Aliyev, Tahran yönetiminden acil bir özür ve faillerin cezai sorumluluğa tabi tutulmasını talep ederken, bu tür saldırıların yeni olmadığını vurguladı. Aliyev, Azerbaycan’ın Tahran Büyükelçiliğine 2023’ün başlarında yapılan ve güvenlik şefinin hayatını kaybettiği saldırıyı hatırlatarak, İran güvenlik güçlerinin o dönemde 40 dakika boyunca olaya müdahale etmediğini belirtti. Azerbaycan, o saldırının devlet kurumlarının en üst kademelerinden sipariş edildiğini ve amacın Azerbaycan’ı korkutmak olduğunu savunmuştu. Büyükelçilik saldırısında olduğu gibi bu sefer de ‘aynı cevabın’ verileceği sinyali, Bakü’nün kırmızı çizgilerini açıkça ortaya koymaktadır. Silahlı Kuvvetler’e misilleme eylemleri hazırlama talimatı verilmesi, Azerbaycan’ın pasif kalmayacağının net bir işaretidir.
Toplumsal Etki ve Sınırda Yeni Durum
Sivil havalimanı ve bir okul yakınlarına yapılan saldırı, sıradan vatandaşların günlük yaşamını doğrudan tehdit etmektedir. Dört sivilin yaralanması, bölge halkı arasında endişe ve tedirginliğe yol açmış, güvenlik algısını derinden sarsmıştır. Bu olayların ardından Azerbaycan Bakanlar Kurulu’nun, Azerbaycan-İran sınırında yük araçlarının hareketini geçici olarak durdurma kararı alması, ticari faaliyetler ve transit taşımacılık üzerinde önemli bir etki yaratacaktır. Nahçıvan’ın ana karadan ayrı bir eksklav olması nedeniyle İran ile olan kara bağlantısının kesilmesi, bölgenin lojistik ve ekonomik dengelerini de etkileyecek, bölge halkı için yeni zorluklar doğuracaktır. Bu tedbir, Azerbaycan’ın hem güvenlik hassasiyetini hem de bölge halkını koruma kararlılığını göstermektedir.
Diplomatik Misilleme ve Bölgesel Yankılar
Azerbaycan, saldırılara karşı diplomatik arenada da hızla harekete geçti. İran’ın Bakü Büyükelçisi Dışişleri Bakanlığına çağrılarak sert bir protesto notası verildi. Aliyev, geçtiğimiz günlerde İran Dışişleri Bakan Yardımcısı’nın Lübnan’da mahsur kalan İranlı diplomatların tahliyesi için Azerbaycan’dan yardım istediğini ve kendisinin hiçbir ücret talep etmeden uçak gönderilmesi talimatı verdiğini anımsattı. Bu ‘iyiliksever’ adımın karşılığında Nahçıvan’a yapılan saldırının ‘nankörlük’ örneği olduğunu vurguladı. Bu olayın bölgedeki güvenlik dengelerini nasıl etkileyeceği, komşu ülkelerin pozisyonları ve uluslararası toplumun tepkisi yakından takip ediliyor. Azerbaycan’ın Savunma Bakanlığı, Devlet Sınır Hizmeti ve diğer özel birliklerini bir numaralı seferberlik durumuna geçirmesi, gerilimin kısa vadede düşmeyeceğini, aksine bölgede yeni bir sürecin başladığını gösteriyor.
