Abdullah Sirkeci
Denizlerin Hakimi Kim Olacak? Devlerin Satranç Hamlesi
Basra Körfezi ve Umman Körfezi suları hiç olmadığı kadar ısınmış durumda. Washington ve Tahran arasındaki gerilim, açık denizlerde tam bir sinir harbine dönüşürken, ABD’nin başlattığı devasa deniz ablukası bölgedeki tüm dengeleri altüst ediyor. Bu, sıradan bir ekonomik yaptırım değil; binlerce asker, onlarca savaş gemisi ve gökyüzünden bir an bile ayrılmayan insansız hava araçlarıyla yürütülen modern bir kuşatma harekatı. Sahadan gelen son veriler, tarafların geri adım atmaya niyetli olmadığını, aksine riskin her geçen saat arttığını gösteriyor.
Washington Post tarafından analiz edilen uydu görüntüleri, İran’ın can damarı sayılan Hark Adası ve çevresinde nefes kesen bir hareketliliğe işaret ediyor. Abluka çemberi daralırken, Tahran yönetiminin milyonlarca varillik petrolü dünya pazarlarına ulaştırmak için nasıl bir risk aldığını gözler önüne seriyor. En az beş dev petrol tankeri, ABD destroyeri tarafından adım adım izlenmesine rağmen limanlara yanaşarak petrol yüklemeye başladı. Bu durum, sadece bir enerji sevkiyatı değil, aynı zamanda küresel bir meydan okuma olarak nitelendiriliyor.
Milyonlarca Varillik Köşe Kapmaca: Tankerlerin Gizli Rotası
Hürmüz Boğazı’nın doğusunda bekleyen dev tankerlerin, ablukanın resmi olarak yürürlüğe girmesinden sadece saatler önce bölgeyi terk etmeye çalışması tam bir aksiyon filmini andırıyor. Ancak kaçış planı, ABD donanmasının teknolojik üstünlüğüne çarpmış durumda. Şu an Arap Denizi’nde devam eden takipte, iki tankerin ABD gemileri tarafından adeta gölge gibi izlendiği bildiriliyor. Diğer üç geminin ise baskı altında geri dönmek zorunda kalması, Washington’un ‘sıfır tolerans’ politikasını ne kadar ciddiye aldığını kanıtlıyor.
İran’ın petrol ihracatının yüzde 90’ını gerçekleştirdiği Hark Adası, şu an dünyanın en tehlikeli noktalarından biri haline gelmiş durumda. Hilda 1, Silvia I ve Amber gibi dev isimli tankerler, yaklaşık 5 milyon varil ham petrolü tanklarına doldururken, uzmanlar bu gemilerin ‘yüzen depo’ işlevi gördüğünü belirtiyor. İran, petrol akışını tamamen durdurmamak için bu yöntemi kullansa da, abluka gemilerin limanlardan çıkışına izin vermediği sürece bu stoklar sadece birer saatli bomba hükmünde.
10 Bin Asker ve Çelikten Bir Duvar
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), bu operasyon için hiçbir masraftan ve güç gösterisinden kaçınmıyor. 10 bin Amerikan askeri, bir düzineden fazla savaş gemisi ve bölgeyi tarayan yüksek çözünürlüklü uydu sistemleri, İran limanlarına giren her bir sandalı bile takip altına almış durumda. Trump yönetiminin ‘anlaşma sağlanana kadar geri adım yok’ mesajı, bölgedeki askeri varlığın geçici olmadığını gösteriyor. Her ne kadar Hürmüz Boğazı yeniden açılmış olsa da, sivil deniz trafiği üzerindeki bu çelikten denetim, küresel enerji piyasalarındaki belirsizliği de körüklüyor.
İran cephesinde ise taktiksel bir direniş hakim. Gemilerin konumlarını gizlemek için GPS sinyalleriyle oynamaları, sahte koordinatlar iletmeleri ve takip sistemlerini manipüle etmeleri gibi yöntemler, sahadaki gerçek hareketliliği bir sis perdesinin arkasına saklıyor. Ancak modern istihbarat kapasitesi, bu ‘hayalet gemi’ taktiklerini birer birer deşifre ediyor. Bölge halkı ve küresel piyasalar şimdi tek bir soruya kilitlenmiş durumda: Bu gergin bekleyiş barışçıl bir anlaşmayla mı sonuçlanacak, yoksa bir kıvılcım tüm Körfez’i mi yakacak?
