Irak’ta Başbakanlık Bilmecesi: Maliki Saf Dışı mı?

Bağdat Hattında Koltuk Kavgası Kızışıyor

Ortadoğu’nun bitmek bilmeyen siyasi kaosunun merkezinde bu kez Irak’taki hükümet kurma çıkmazı var. 25 Nisan’a kadar Washington’ın sinir uçlarına dokunmayacak bir isim üzerinde uzlaşmaya çalışan Koordinasyon Çerçevesi, adeta bir satranç tahtasına dönmüş durumda. Mevcut Başbakan Muhammed Şia el Sudani’nin koltuğunu koruma arzusu, eski defterleri kapatmayan Nuri el Maliki’nin hırsıyla çarpışıyor. Ancak sahadan gelen bilgiler, bu siyasi kördüğümün halkın sırtındaki yükü artırmaktan başka bir işe yaramadığını kanıtlıyor.

Maliki’nin Veto Krizi ve Yeni Aday Hamlesi

ABD’nin açıkça veto ettiği ve İran’a olan aşırı yakınlığıyla bilinen Nuri el Maliki’nin, başbakanlık yarışından çekilmeye zorlandığı iddiaları gündeme bomba gibi düştü. Maliki’nin bu yenilgiyi kabul edip etmeyeceği merak konusuyken, masaya sürülen yeni isim dengeleri altüst etti. İslami Davet Partisi üyesi Basem el Badri, Maliki’nin kendi yerine önerdiği ‘alternatif’ olarak öne çıkıyor. El Cezire kaynaklarına göre, bu adaylık şimdiden üçte iki çoğunlukla onay almış durumda. Ancak bu hamle, Irak’ın kronikleşmiş yönetim sorunlarını çözmeye mi odaklı, yoksa sadece bir koltuk değişimi mi, orası meçhul.

2003’ten Kalan Bozuk Sistem: Muhasasa

Irak’ta 2003 sonrası ABD işgaliyle dayatılan ve adına ‘Muhasasa’ denilen etnik-mezhepsel kota sistemi, bugün yaşanan krizin ana kaynağıdır. Cumhurbaşkanının Kürt, Başbakanın Şii ve Meclis Başkanının Sünni olması üzerine kurulu bu denklem, liyakati değil, sadakati ödüllendiriyor. Siyasi partiler bu pasta paylaşımında birbiriyle boğaz boğaza gelirken, Bağdat sokaklarında altyapı çöküyor, trafik felç oluyor ve vatandaş temel hizmetlere ulaşamıyor. Bu sistem, halkın yarasına merhem olmak yerine siyasetçilere birer kale inşa etmekten başka bir sonuç üretmedi.

Siyasi Belirsizliğin Vatandaşa Faturası

Liderler klimalı salonlarda kimin hangi koltuğa oturacağını tartışırken, Irak halkı her sabah bitmek bilmeyen bir kaosun içinde uyanıyor. Başbakanın kim olacağı sorusu sadece diplomatik bir mesele değil; doğrudan ekonomiyi, güvenliği ve sokaktaki düzeni etkiliyor. 25 Nisan’a kadar bir isim üzerinde uzlaşılamazsa, ülkenin daha büyük bir siyasi felce sürüklenmesi kaçınılmaz görünüyor. Washington ve Tahran arasındaki bu güç savaşında, her zaman olduğu gibi bedeli yine Irak’ın yoksul halkı ödüyor. Mevcut sistem, çözümü değil, sorunun kendisini beslemeye devam ediyor.